سرويس سينمايى: «تا صبح مجموعه اى است كه هر شب از شبكه پنج سيما پخش مى شد. به انگيزه پخش اين سريال گفتگويى با عوامل اين مجموعه انجام داديم كه در پى مى آيد.
محمدعلى آهنگر كارگردان مجموعه « تا صبح»:
*چه شد كه از سينما به سمت تلويزيون كشيده شديد؟
- حتما مى دانيد كه اين اولين مجموعه تلويزيونى من نيست، مجموعه «نيمه گمشده» در سال ۷۹ به صورت مجموعه ۸ قسمتى ساخته ام و البته پس از اكران فيلم سينمايى آن در سال ۸۱ از شبكه يك سيما پخش شد. اما به هر حال رسانه تلويزيونى مخاطبان بيشتر و البته عام را در برمى گيرد و از اين طريق مى توان ارتباط بيشترى با مخاطب برقرار كرد. فيلم مجموعه «نيمه گمشده» تماما به طريق ۳۵ ميليمترى ساخته شد و تجربه ارزشمندى برايم بود. «تا صبح» هم برايم فرصتى به وجود آورد كه ارتباط بهترى با مخاطبين برقرار كنم.
*مجموعه «تا صبح چه ويژگى هايى داشت كه پذيرفتيد كارگردانى آن را انجام دهيد؟
- لازم است قبل از پاسخ به اين سوال مقدمه اى را بيان كنم. فيلم سينمايى «تلخ عين عسل» در حال پيش توليد داشتم كه تهيه كننده آن سيد احمد ميرعلايى است قرار بود آن را برايم همزمان با پيش توليد سريال «تا صبح » را نيز انجام دهد اطلاع داشتم كه قرار است اين سريال با دو كارگردان ساخته شود. شرايط پيش توليد اين سريال هم با توجه به زمان اندك آن بسيار سخت بود. با مذاكره اى كه آقاى ميرعلايى با اينجانب داشت تصميم گرفتيم كه به دليل رسيدن فصل سرما در كردستان (كه لوكيشن اصلى تلخ عين عسل بود) چند ماه فيلمبردارى به تعويق بيفتد. همزمانى پيش توليد اين كار در يك دفتر باعث شد كه بخش هايى از كارگردانى سريال «تا صبح به بنده محول شد تا كار در موعد مقرر به پخش برسد. اين مقدمه را از آن جهت گفتم كه بدانيد رفاقت و دوستى ام با جناب ميرعلايى علت اصلى پيوستن من به اين كار بود. زيرا در آن زمان هنوز متن اصلى سريال نوشته نشده بود و فقط يك سيناپس ۶۰ صفحه اى از مجموعه آماده شده بود. گرچه هم اكنون از اين تجربه راضى ام.
*چه زمانى به اين مجموعه پيوستيد و كار را از كجا شروع كرديد؟
- يك روز قبل از شروع كليد خوردن يا به بيانى بهتر شروع تصويربردارى فاز اول (به كارگردانى مجيد جوانمرد) به گروه پيوستم. البته درخواستم اين بود كه حداقل دو روز تصويربردارى به تعويق بيفتد اما نشد زيرا مى خواستم ابتدا متن نصفه نيمه را با تمامى بازيگران روخوانى كنم ولى به دليل كمبود وقت اين امر ميسر نشد و دو روز پس از شروع تصويربردارى فاز اول براى بازديد محل تصويربردارى به جزيره قشم رفتم و پس از بازگشت به جستجوى لوكيشن در تهران پرداختم و حدود ده روز بعد در لوكيشنى حوالى بازارچه شاپور را كليد زديم.
*زمانى كه قصه و فيلمنامه «تا صبح را خوانديد چه چيز آن شما را جذب كرد؟
- برايم متن اصلى خيلى مهم بود. شخصيت ها و روند جذب داستان، مرامطمئن كرد كه مى توان كار خوبى ارايه داد.
*هماهنگى دو كارگردان شما و مجيد جوانمرد چگونه صورت گرفت؟
- ايشان چند روز جلوتر از ما كار را شروع كردند، در طول كار هم روزى بيش از ۱۲ ساعت كار براى دو گروه برنامه ريزى شده بود. البته بعضى روزها كمتر و بعضى روزها بيشتر. به همين سبب در ملاقات هايى كه داشتيم، خيلى زود به اين نتيجه رسيديم كه در دكوپاژ و انتخاب نماها چگونه عمل كنيم كه كار يكدست باشد و پل ارتباطى اصلى مابين ما هم تهيه كننده و متن بود. ايشان كار خودش را مى كرد و من هم كار خودم را. اين بدين معناست كه با ديدن چند سكانس از راشهاى ايشان سبك كار وى برايم مشخص شد و سعى كردم طورى كار كنم كه پاساژهاى حركتى ريتم كار به نحو مطلوب تكميل كند. به بيانى ديگر براى من ميزانسن بازيگر و حركت دوربين و تلفيق اين دو بسيار مهم است. به سهم خود سعى كردم ايستايى را از صحنه بگيرم و ريتم كار حداقل در بخش هايى از فيلم كاملا پرتحرك باشد و از لختى فاصله بگيرد. اميدوارم اين تعامل بين بنده و آقاى جوانمرد توانسته باشد باعث يكدستى بيشتر محصول كار شود.
*از نتيجه كار راضى هستيد؟
- البته در ارتباط با كار بايد مردم نظر بدهند. فرصت ما خيلى كم بود و صد البته هرچه بيشتر روى يك اثر كار شود و دقت گذاشته شود نتيجه كار بهتر مى شود. اما در كارهاى مناسبتى كه تاريخ پخش آن از پيش مشخص است و قابل تغيير جدى هم نيست نمى توان صد در صد در خدمت كار بود. اما فكر مى كنم در هر حال اين مجموعه مخاطبان زيادى خواهد داشت و بياد ماندنى خواهد شد.
مجيد جوانمرد كارگردان مجموعه « تا صبح»:
*مجيد جوانمرد دير به دير سراغ اثرى مى رود، چه شد كه ساخت مجموعه تلويزيونى «تا صبح را پذيرفتيد؟
- آبان ۸۵ بود كه سيد احمد ميرعلايى تهيه كننده مجموعه با من تماس گرفت و قضيه ساخت مجموعه را با من در ميان گذاشت. وقتى كه قصه را خواندم از آن خوشم آمد. همان موقع به من گفت كه مجموعه مناسبتى است و بايد براى اين دهه فجر آماده شود و من هم پذيرفتم كه اين كار را با تمام فشردگى اش به پخش برسانم.
*چه چيز قصه شما را جذب كرد؟
- روابط آدمها و تقابل آنها با هم در يك بستر سياسى كه به دور از شعار و روايت مى شود.
*چقدر در قصه دخل و تصرف كرديد؟ و نظراتتان چقدر در اين امر مهم راه گشا بود؟
- خيلى مواقع با فيلمنامه نويس بحث مى كرديم و درباره صحنه ها صحبت مى كرديم و همه اينها در حد تعاملى بود كه منجر به بهتر شدن فضاسازى ها و روند دراماتيك قصه شود وگرنه دخل و تصرفى در كار نبود.
*انتخاب بازيگران از چه زمانى آغاز شد؟
- از آبان ماه كار انتخاب بازيگر را شروع كرديم. همه بازيگران طبق خواسته ها و نظراتمان انتخاب شدند. براى شخصيت مستانه كه شخصيت محورى قصه است چند نامزد و كانديدا داشتيم تا اينكه به عسل بديعى رسيديم.
*آيا فيلمنامه كامل كار كليد خورد؟
- فيلمنامه كامل بود، منتهى بازنويسى آن ادامه داشت، چراكه بر اساس نظراتى كه داده مى شد بازنويسى و تغييراتى انجام مى شد. فكر مى كنم وقتى كار را شروع كرديم ۱۲- ۱۳ قسمت كامل با بازنويسى آماده بود.
*«تا صبح مجموعه يكدست و روانى است، چگونه با آقاى آهنگر كارگردان ديگر كار هماهنگى ها را انجام مى داديد؟
- با مشورت و رايزنى هايى كه انجام داديم به نتايجى رسيديم كه در مجموع در روند پيشرفت كار مؤثر و مفيد بود. با توجه به اينكه ممكن بود اين مشكل به وجود بيايد و كار يكدست نشود، اما با توجه به دكوپاژها و گفتگوها اين اتفاق نيفتاد و خوشبختانه كار يكدست و روان از آب در آمد.
*چه شد كه قرار بر اين شد با دو كارگردان كار جلو برود؟
- فشردگى توليد و زمان اندك و فرصت كم براى رساندن كار به پخش اصلى ترين دليل بود.
*از نتيجه كار راضى هستيد؟
- باتوجه به زمانى كه در اختيار داشتيم و امكانات موجود راضى ام و خوشبختانه مخاطب هم از كار راضى است و همين نشان دهنده اين است كه گروه كارش را درست انجام داده است.
مجيد مظفرى بازيگر نقش تيمسار بدر:
*چه جذابيتى در اين نقش وجود داشت كه ايفاى آن را پذيرفتيد؟
- چون تهيه كننده كار سيد احمد ميرعلايى بود و با توجه به تجربه شيرين همكارى قبلى با اين تهيه كننده، با جان و دل پذيرفتم كه در آن حضور داشته باشم، ضمن اين كه من نقش تيمسارى را ايفا كردم كه در زمان گذشته فعال بود، اين نقش را به اين دليل انتخاب كردم چون تكرارى و كليشه اى نيست و از سوى ديگر اين تيمسار با تيمسارهاى ديگر فرق دارد. هيچ گاه در سينما با يك سرى از آدم هايى كه قبل از انقلاب زندگى كرده اند به طور حسى برخورد نشده است، بيشتر در حد كاريكاتور بوده است ولى در مجموعه تلويزيونى تا صبح، با تيمسار بدرى روبروييم كه دلش براى افراد و مردم مى تپد و مسايل خانوادگى هم دارد، معضلات را هم مطرح مى كند ولى زمانى كه لباس فرم مى پوشد درگير سيستم مى شود درگير شرايط ذهنى و موقعيت شغلى اش مى شود و من چون خود از خانواده ارتشى هستم به خوبى اين حس را درك مى كنم.
*از كار در «تا صبح چقدر راضى هستيد؟
- از اين كه كار متنوع و دور از تكرار شده خوشحالم. من عاشق فيلمنامه ها و نقش هايى هستم كه مى توانم با تكرار نكردن خودم، تجاربم را بالا ببرم. «تا صبح اين موقعيت را برايم به وجود آورد.
*چقدر فكر مى كنيد مخاطب بتواند با اين مجموعه ارتباط برقرار كند؟
- از آنجايى كه اين مجموعه داراى انديشه و هويت است و نخواسته كه بارى به هر جهت باشد و به شعور و درك و بينش مخاطب احترام خاصى گذاشته در پخش چندين روزه اش نتايج خوبى به همراه داشته است و در برخوردها مى بينيم كه توانسته ارتباطى درست و منطقى با مخاطب و بينندگان ايجاد كند كه البته اين مساله براى ما دور از ذهن نبود.
امين زندگانى ايفاگر نقش سياوش:
*نقش سياوش چه جذابيتى داشت كه ايفاى نقش آن را قبول كرديد؟
- فيلمنامه خوب و استخواندارى كه داشت در وهله اول جذبم كرد، همچنين حضور بازيگران مطرح و حرفه اى كه بر غناى كار ما مى افزود و وجود يك گروه توليد كاملا حرفه اى خود نقش سياوش به دليل پيچيدگى هايى كه در روابطش با ساير شخصيت هاى اين داستان دارد برايم جذاب و قابل تامل بود. روابط خاص خانوادگى كه در اين سريال وجود دارد و همزمان مى شود با يك سرى تحولات سياسى در مملكت، برخى از ويژگى هاى اين فيلمنامه بود كه آن را برايم جذاب مى كرد. سياوش پسر تيمسار بدر است و برادر آيدين بدر كه رامتين خداپناهى نقش آن را ايفا مى كند.
*فكر مى كنيد مجموعه هاى تلويزيونى ما بايد چه پارامترهايى را رعايت كنند تا بتوانند در ارتباط با مخاطب موفق عمل كنند؟
- تماشاگران و مخاطبين ايرانى آن قدر فهيم و نكته بين هستند كه هرگاه حس كنند كه اثرى سطح ذائقه و شعور آنان را در نظر گرفته و با صميميت و يكرنگى پيش رفته اند، مسلما با آن ارتباط برقرار مى كنند. مجموعه «تا صبح اين فاكتورها را از مرحله فيلمنامه تا تدوين و بازى و كارگردانى مد نظر داشته و به همين دليل توانسته ارتباطى صميمانه، سالم و ارزشمند با مخاطب برقرار كند.
*حضور دو كارگردان در كار براى بازيگران مشكلى ايجاد نمى كرد؟
- نه هر دو كارگردان به ابزار و كارشان مسلط بودند و به درستى در يك روند حركت مى كردند و بازيگران هم با توجه به زمان محدود سر هر دو كار حاضر شدند و با جديت كار مى كردند.
