نسخه
PDF
شماره ۵۴۵۳ - ۱۳ آبان ۱۳۸۶ - ۲۳ شوال ۱۴۲۸ - ۴ نوامبر ۲۰۰۷ 
آيينه هنر
فهرست صفحه ها
صفحه اول
رويدادهاى داخلى
اقتصادى
سينمايى
دنياى رايانه
آيينه هنر
حوادث
اجتماعى
ورزشى
صفحه آخر
نظرى بر سير تكامل هنر كاشى كارى در ايران
قطب الدين صادقى، كارگردان تئاتر:
نظرى بر سير تكامل هنر كاشى كارى در ايران
طراوت جاودان گل هاى لعابى
073011.jpg
كاشى كارى يكى از روش هاى دلپذير تزئين معمارى در تمام سرزمين هاى اسلامى است. تحول و توسعه كاشى ها از عناصر خارجى كوچك رنگى در نماهاى آجرى آغاز و به پوشش كامل بنا در آثار تاريخى قرون هشتم و نهم هجرى انجاميد. در سرزمين هاى غرب جهان اسلام كه بناها اساسا سنگى بود، كاشى هاى درخشان رنگارنگ بر روى ديوارهاى سنگى خاكسترى ساختمان هاى قرن دهم و يازدهم تركيه، تأثيرى كاملا متفاوت اما همگون و پر احساس ايجاد مى كرد. جز مهم كاشى، لعاب است. لعاب سطحى شيشه مانند است كه دو عملكرد دارد: تزيينى و كاربردى.كاشى هاى لعاب دار نه تنها باعث غناى سطح معمارى مزين به كاشى مى شوند بلكه به عنوان عايق ديوارهاى ساختمان در برابر رطوبت و آب، عمل مى كنند. تا دو قرن پس از ظهور اسلام در منطقه بين النهرين شاهدى بر رواج صنعت كاشى كارى نداريم. در حفارى هاى شهر سامرا، پايتخت عباسيان، بين سالهاى ۸۳۶ تا ۸۸۳ ميلادى بخشى از يك كاشى چهارگوش چند رنگ لعابدار كه طرحى از يك پرنده را در بر داشته به دست آمده است. شبستان گنبد دار مسجد جامع قزوين (۵۰۹ ه .ق) شامل حاشيه اى تزئينى از كاشى هاى فيروزه اى رنگ كوچك است و از نخستين موارد شناخته شده اى است كه استفاده از كاشى در تزئينات داخلى بنا را در ايران اسلامى به نمايش مى گذارد. در قرن ششم هجرى، كاشى هايى با لعابهاى فيروزه اى و لاجوردى با محبوبيتى روز افزون رو به رو گرديده و به صورت گسترده در كنار آجرهاى بدون لعاب به كار گرفته شدند. تا اوايل قرن هفتم هجرى، ماده مورد استفاده براى ساخت كاشى ها گل بود اما در قرن ششم هجرى، يك ماده دست ساز كه به عنوان خمير سنگ يا خمير چينى مشهور است، معمول گرديد و در مصر و سوريه و ايران مورد استفاده قرار گرفت. در دوره حكومت سلجوقيان و در دوره اى پيش از آغاز قرن هفتم هجرى، توليد كاشى توسعه خيره كننده اى يافت. مركز اصلى توليد، شهر كاشان بود. تعداد بسيار زيادى از گونه هاى مختلف كاشى چه از نظر فرم و چه از نظر تكنيك ساخت، در اين شهر توليد مى شد. قالبريزى برخى از كاشى ها به صورت برجسته انجام مى شد در حالى كه برخى ديگر مسطح بوده و تنها با رنگ تزئين مى شدند. تكنيك استفاده از لعاب تك رنگ، ادامه كاربرد سنتهاى پيشين بود اما در دوران حكومت سلجوقيان، بر گستره لعاب هاى رنگ شده، رنگ هاى كرم، آبى فيروزه اى و آبى لاجوردى- كبالتى- نيز افزوده گشت. لعاب زرين فام كه آن را دو آتشه مى خواندند، رايج ترين و معروف ترين تكنيك در تزئينات كاشى بود. مراحل كار به اين شرح بوده كه پس از به كارگيرى لعاب سفيد بر روى بدنه كاشى و پخت آن، كاشى با رنگدانه هاى حاوى مس و نقره رنگ آميزى مى شده و مجددا در كوره حرارت مى ديده و در نهايت به صورت شىء درخشان فلز گونه اى در مى آمده است. ويرانى حاصل از تهاجم اقوام مغول در اواسط قرن هفتم هجرى، تنها مدت كوتاهى بر روند توليد كاشى تأثير گذاشت و در واقع هيچ نوع كاشى از حدود سال هاى
۶۵۴-۶۴۲ ه .ق بر جاى نمانده است. پس از اين سال ها، حكام ايلخانى اقدام به ايجاد بناهاى يادبود كرده و به مرمت نمونه هاى پيشين پرداختند. نتيجه چنين اقداماتى، احياى صنعت كاشى سازى بود. با رو به زوال نهادن حاكميت ايلخانيان در اواسط قرن هشتم، عصر طلايى توليد كاشى پايان يافت. كاشى هاى معرق تك رنگ و نه چندان نفيس در رنگ هاى متفاوت جانشين قاب هاى عظيم زرين فام و كتيبه ها شدند. با توجه به وقت گير بودن نصب كاشى هاى معرق، در اواخر قرن نهم هجرى تكنيك ارزان تر و سريع ترى با نام هفت رنگ، جايگزين آن شد. اين تكنيك، تركيب رنگ هاى مختلف و متعددى را بر روى كاشى ممكن ساخته بود. همچنين در چنين شيوه اى، رنگ ها مجزا بوده و درون مرزهاى يكديگر نفوذ نمى كردند؛ زيرا توسط خطوط رنگينى مركب از منگنز و روغن دنبه از يكديگر جدا مى شدند. در بسيارى از بناهاى تيموريان شاهد رواج مجدد كاشى كارى به شيوه هفت رنگ هستيم. مساجد و مدارس صفويه به طور كلى با پوششى از كاشى ها در درون و بيرون بنا تزيين شده اند. در عصر صفويه، كاشى هفت رنگ در قصرهاى اصفهان به نحوى گسترده مورد استفاده قرار گرفت و نصب كاشى هاى چهارگوش درون قاب هاى بزرگ، منظره ها يى بديع همراه با عناصر پيكره اى و شخصيت هاى مختلف، به وجود آورد. در قرن دوازدهم هجرى، با روى كار آمدن زنديه عمارت سازى در اندازه هاى جاه طلبانه به ويژه در شيراز، پايتخت زنديان، از سر گرفته شد و به همين دليل، جنبش جديدى در صنعت كاشى سازى پديد آمد. در اين عصر، تصاوير كاشى ها با نوعى رنگ جديد صورتى كه در دوران حكمرانى قاجار نيز استفاده مى شده، نقاشى مى شوند. صنعت كاشى سازى اسلامى در دوره هايى از پورسلين- ظرف چينى وارداتى از دوران تانگ و سونگ- تأثير پذيرفته است. حاصل اين تأثيرات، ساخت كاشى هايى با لعاب سفيد و طرح هاى  آبى است.
*پايگاه هنر اسلامى
قطب الدين صادقى، كارگردان تئاتر:
در جشنواره ها بايد از كارهاى تبليغاتى فاصله گرفت
073014.jpg
آيينه هنر: در جشنواره هايى مثل جشنواره تئاتر رضوى بايد به دنبال شيوه هاى نوين در ارائه هنر بود و به كشف تجربيات جديد و دستاوردهاى تازه پرداخت. قطب الدين صادقى كارگردان تئاتر؛ در گفتگو با ستاد خبرى پنجمين جشنواره سراسرى تئاتر رضوى گفت: «در جشنواره ها بايد به دنبال شيوه هاى نوين در ارائه هنر بود و به كشف تجربيات جديد و دستاوردهاى تازه پرداخت. در حقيقت جشنواره اى مثل تئاتر رضوى بايد محلى براى نشان دادن آخرين تجربيات و يافته ها باشد؛ چرا كه اين جشنواره به يك اتفاق بزرگ تاريخى و جغرافيايى منسوب است.» وى عنوان كرد: «برگزارى جشنواره تئاتر رضوى در بجنورد اتفاق خرسندى است، اما به اين شرط كه اين اقدام مقطعى نباشد به طور مستمر و مداوم اين روند تداوم داشته باشد.» صادقى اظهاركرد: «من همواره موافق برگزارى جشنواره در شهرستان ها هستم به اين شرط كه برگزارى اين جشنواره ها موجب احداث و تجهيز سالن هاى تئاتر باشد و در عين حال نبايد از اجراى عمده نمايش ها غافل شد.» اين كارگردان در پايان تصريح  كرد: «در جشنواره بايد از كارهاى تبليغاتى فاصله گرفت و در پى شكست تعادل اوليه و تلاش براى رسيدن به تعالى برتر بود؛ زيرا اصل و اساس جشنواره ها در همه جاى دنيا از ابتدا تا كنون شكستن مدار زندگى روزمره و ارائه تصاوير آرمانى از جامعه براى رسيدن به آرامش و آرميدن روح متعالى بوده  است.»
نمايش ۲۵ سال پوستر تئاتر ايران در يك نمايشگاه
آيينه هنر: همزمان با برگزارى بيست و ششمين جشنواره بين المللى تئاتر فجر، نمايشگاه ۲۵ سال پوستر تئاتر ايران به صورت مستقل در دو بخش مسابقه و جنبى برگزار خواهد شد. اين نمايشگاه براى نخستين بار به منظور توجه ويژه و ارج نهادن به پوسترهاى تئاتر به عنوان رسانه اى با قابليت ها و ارزش هاى هنرى، موثر در جذب مخاطب و سندى ماندگار از هر اجراى تئاتر برپا خواهد شد. به همين منظور دبيرخانه جشنواره تئاتر فجر طى فراخوان سراسرى از هنرمندان و طراحان پوستر دعوت به عمل مى آورد. براى حضور در اين نمايشگاه طراحان بايد آثار خود را كه بين سال هاى ۱۳۶۰ تا ۱۳۸۶ چاپ و منتشر شده به دبيرخانه ارسال كنند. هيچ گونه محدوديتى در ارسال آثار وجود ندارد. پوسترهاى چاپ ديجيتال در صورت داشتن سفارش دهنده و اجرا شدن تئاتر، مجاز به شركت در اين نمايشگاه هستند. همچنين گزيده اى از آثار نمايشگاه در كتاب ۲۵ سال پوستر تئاتر ايران منتشر خواهد شد. ابراهيم حقيقى، حبيب ا... صادقى، رضا عابدينى، فرهاد فزونى و مهدى فاتحى هيأت انتخاب و داورى اين نمايشگاه هستند. علاقمندان مى توانند آثار خود را به نشانى دبيرخانه واقع در خيابان وصال شيرازى، خيابان ايتاليا غربى، پلاك ،۸۵ طبقه دهم ارسال كنند.
تغيير در فهرست نامزدهاى جايزه گلشيرى
073005.jpg
فهرست نامزدهاى جايزه هوشنگ گلشيرى تغيير كرد. به گزارش خبرگزارى دانشجويان ، به جاى «لكه هاى گل» على صالحى، «فردا مى بينمت» سودابه اشرفى به بخش مجموعه داستان اول راه يافت و «لكه هاى گل» در بخش مجموعه داستان داورى خواهد شد. كميته برگزارى هفتمين دوره جايزه هوشنگ گلشيرى در اطلاعيه اى اعلام كرد: در دو فهرست مجموعه داستان  نامزد دريافت اين دوره، تغييراتى پيش آمده است. با وجود پرس وجوهاى پيشين از دست اندركاران و نيز ناشر اثر، كتاب «لكه هاى گل» نخستين مجموعه داستان على صالحى نيست و از اين رو به بخش مجموعه داستان افزوده مى شود. هفته گذشته نويسنده خود با بنياد گلشيرى تماس گرفت و اين موضوع را در ميان گذاشت. به علاوه براى آن كه سنت چندين ساله رقابت ميان پنج اثر در هر بخش همچنان به قوت خود باقى بماند، «فردا مى بينمت» نوشته سودابه اشرفى، كه ششمين مجموعه داستان برگزيده نظرخواهى دوره نخست بود (از اين نويسنده پيشتر فقط يك رمان در ايران منتشر شده است)، به بخش مجموعه داستان اول راه يافت.
على نصيريان در جمع داوران جشنواره تئاتر رضوى
073008.jpg
آيينه هنر: داوران پنجمين جشنواره تئاتر رضوى از سوى محمد خزاعى دبير معرفى شدند. دبير پنجمين جشنواره تئاتر رضوى اسامى داوران را به اين ترتيب معرفى كرد: على نصيريان، سياوش طهمورث و حسين مسافرآستانه. وى ادامه داد: اين هيأت، نمايش هاى راه يافته به جشنواره تئاتر رضوى را ارزيابى مى  كند و برترين آثار و گروه ها را بر مى گزيند. خزاعى با اشاره به آيين گشايش جشنواره تئاتر رضوى در تهران گفت: «آيين گشايش پنجمين جشنواره تئاتر رضوى با حضور صدها تن از هنرمندان، نويسندگان، گروه هاى نمايشى، فعالان عرصه هاى آيينى و مجالس تعزيه و مديران و مسئولان ارشد فرهنگى در تهران برپا مى شود.» دبير پنجمين جشنواره تئاتر رضوى با اشاره به حضور گسترده گروه هاى نمايشى و كارگردانان تئاتر و نيز با توجه به كيفيت بالاى آثار، انتخاب گروه ها را براى مرحله نهايى بسيار دشوار توصيف كرد و يادآور شد: «۲۱۸ متن نمايشى از شهرها و استان هاى مختلف كشور به دبيرخانه رسيده  اين در حالى بود كه بيش از ۷۰ گروه تعزيه و دهها گروه  آيينى نيز از اين رويداد استقبال كرد.» پنجمين جشنواره سراسرى تئاتر رضوى با هدف پاسداشت فرهنگ رضوى از ۱۸ تا ۲۵ آبان ماه در شهرهاى تهران و بجنورد برگزار مى شود.
پرتغال و هنر تمدن هاى جهان
073026.jpg
آيينه هنر: نمايشگاهى از آثار هنرى هنرمندان پرتغالى در قرن شانزده و هفده ميلادى كه تحت تأثير فرهنگ ديگر كشورها خلق شده اند در شهر برسل بر پا مى شود. دريانوردان پرتغالى در قرن شانزدهم ميلادى با عبور از آب هاى بين المللى زمينه ساز مبادلات گسترده فرهنگى بين ديگر كشورها با اين سرزمين شدند. برزيل، كشورهاى آفريقايى، ايران،  هند، سريلانكا، اندونزى، چين و ژاپن از جمله كشورهايى هستند كه ملاحان پرتغالى با مراجعت به آنها با فرهنگ و تمدن شان آشنا شده و به عنوان تحفه به كشور خود بردند. اين مبادلات فرهنگى سبب شد تا از قرن شانزده و هفده ميلادى به نام سال هاى بازگشايى دروازه هاى هنرى جهان ياد شود. با نمايش نزديك به ۲۵۰ اثر هنرى كه هر يك به نوعى از هنر سرزمين هاى ديگر تأثير گرفته اند در نمايشگاه «هنرهاى جهان در پرتغال» خاطره سفر اين دريانوردان از نو تكرار خواهد شد.
حراج آخرين نقاشى هنرمند آلمانى
072984.jpg
يكى از شاهكارهاى آگوست ميك، نقاش مشهور قرن ۱۸ در حراجى شهر برلين حراج مى شود. به گزارش باشگاه خبرنگاران، اين تابلوى رنگ روغن را ميك، نقاش برجسته سبك اكسپرسيونيسم در سال ۱۹۱۴ خلق كرده است.بر اساس اين گزارش، ميك اين تابلو را مدت كوتاهى پيش از مرگش و در زمان جنگ جهانى اول كشيده است. اين اثر در اوايل ماه دسامبر در حراجى ويلا گرنرباخ شهر برلين حراج مى شود.
اعلام برندگان جايزه بزرگ رمان پليسى فرانسه
073002.jpg
جايزه بزرگ رمان پليسى فرانسه در دو بخش خارجى و فرانسوى برندگان سال ۲۰۰۷ خود را شناخت. به گزارش مهر، اين جايزه كه از معتبرترين جوايز فرانسه به حساب مى آيد، در بخش خارجى به رمان «صدا» اثر آرنالدور ايندرواسون از كشور ايسلند و در بخش فرانسه به رمان «مخفيگاه ها ى سيتوين ها» اثر دد انرايو اهدا شد. آرنالدور ايندرواسون، يكى از رمان نويس هاى محبوب كشورش به حساب مى آيد كه رمانهاى پليسى اش به زبان هاى مختلف ترجمه شده و بارها در فهرست پرفروش ترين كتابهاى دنيا قرار گرفته است. وى در سالهاى ۲۰۰۲ و ۲۰۰۳ دوسال پى درپى جايزه رمان پليسى گلاس كى را دريافت كرد. در سال ۲۰۰۵ نيز رمان «سكوت اندوه» او جايزه گلد داگر را نصيب نويسنده اش كرد. «فرزندان گرد وخاك» و «قتل خاموش» از ديگر رمانهاى ايندرواسون هستند.«دد آنرايو» رمان نويس و فيلمنامه نويس فرانسوى هم تاكنون دو رمان منتشر كرده است كه رمان «ديوانگان آوريل» او جايزه نويسندگان را در سال ۲۰۰۵ از آن خود كرد.
سخنرانى مدير فستيوال تئاتر ادينبورگ در دانشگاه تهران
رئيس فستيوال بين المللى تئاتر «ادينبورگ» امروز ـ ۱۳ آبان ماه ـ در جمع دانشجويان تئاتر دانشگاه هنرهاى نمايشى و موسيقى دانشگاه تهران سخنرانى مى كند. به گزارش ايسنا، «جاناتان ميل» مدير فستيوال تئاترى «ادينبورگ» كه به دعوت دبيرخانه بيست وششمين جشنواره بين المللى تئاتر فجر عازم ايران شده است، با همكارى مدير گروه نمايش پرديس هنرهاى زيبا، يك روز مهمان اين دانشگاه است. «جاناتان ميل» قرار است امروز سيزدهم آبان، در گروه نمايش پرديس هنرهاى زيبا سخنرانى كند و سپس در جلسه پرسش و پاسخ دانشجويان حضور پيدا كند.