نسخه
PDF
شماره ۵۵۲۳ - ۱۰ بهمن ۱۳۸۶ - ۲۱ محرم ۱۴۲۹ - ۳۰ ژانويه ۲۰۰۸ 
آيينه هنر
فهرست صفحه ها
صفحه اول
رويدادهاى داخلى
اقتصادى
سينمايى
بين الملل
آيينه هنر
حوادث
اجتماعى
ورزشى
صفحه آخر
يادداشتى بر نمايش «افرا» اثر استاد بهرام بيضايى؛تالار وحدت - دى و بهمن ۸۶
افرا، داستانى خاكسترى است كه در فضايى تاريك و سياه روايت مى شود
يادداشتى بر نمايش «افرا» اثر استاد بهرام بيضايى؛تالار وحدت - دى و بهمن ۸۶
همسايگان غريبه محله ما
افرا، داستانى خاكسترى است كه در فضايى تاريك و سياه روايت مى شود
081723.jpg
«افرا» يا «روز مى گذرد»، عنوان آخرين نمايش استاد «بهرام بيضايى» است كه دى و بهمن امسال در تالار وحدت به روى صحنه رفته است.داستان نمايش، قصه غريبى نيست: «افرا سزاوار، دختر بيست ساله اى است كه سرپرستى مادرش؛ افسر خانم؛ برادرش؛ برنا؛ و خواهر كوچكش: ماندا؛ را برعهده دارد. پدر خانواده، استوارى است كه به شهادت رسيده. افرا، معلم محبوب مدرسه محله است. مادر در خانه خانم شازده بدرالملوك، از بازماندگان قاجار، خدمتكار است. خانواده افرا در فقر كامل در يكى از اتاق هاى ملك خانم شازده سكونت دارد. خانم شازده به همراه پسرش؛ چلمن ميرزا؛ زندگى مى كند. چلمن ميرزا ناقص العقلى ۴۰ ساله و نابالغ است. خانم شازده به افرا پيشنهاد ازدواج با پسر نابالغش را مى دهد اما افرا نمى پذيرد و اين آغاز دردسرهاى معلم جوان است.»همان گونه كه ذكر شد داستان نمايش افرا، داستان پيچيده و غريبى نيست. آنچه كه اين اثر نمايشى را برجسته و تأمل برانگيز مى نمايد، شيوه روايتى اى است كه نويسنده اثر براى بيان داستانش برگزيده است. داستان بامعرفى تمام شخصيت هاى نمايش در برابر به اصطلاح نويسنده داستان آغاز مى شود. شخصيت نويسنده پس از اين معرفى كوتاه در سكوت از داستان خارج مى شود و تنها ميز كارش در گوشه سمت راست صحنه تا انتهاى نمايش باقى مى ماند كه مى توان آن را نمادى از حضور حاضر اما پنهان وى در داستان دانست. داستان نمايش به آرامى در تك گويى هاى شخصيت هاى آن روايت مى شود. در ذكر اتفاقات، گاه يك ماجرا از زبان چند راوى گفته مى شود به نحوى كه هر كدام قطعه اى از پازل را كامل مى كنند. بازيهاى زمانى كه در داستان، تمهيد شده است بر جذابيت آن مى افزايند. اين گردش ها و پيچش هاى زمانى، گاه از آينده به گذشته، فلاش بك مى كند و گاه از زمان حال، گريزى به آينده دارد. در افرا مى توان صداى ضربان منظم ذهن خالق اثر را به وضوح شنيد. هر كلمه، جمله و حركت بازيگران و نيز صحنه ياران؛ كه وظيفه چيدمان دكور را برعهده دارند؛ همگى در نهايت دقت و نظم تنظيم شده است.شخصيتهاى نمايش افرا را مى توان دو به دو در كنار يكديگر تفسير كرد. خانم شازده بدرالملوك و آقاى اقدامى؛ فروشگاه دار؛ هر دو معرف افرادى مغرور، طماع، رعيت پرور و شاكى از روزگاراند. اين دو هر يك به نوعى از چپاول اموالشان توسط رعايا سر شكايت دارند. در حالى كه خانم شازده بدرالملوك به عنوان سمبل سرمايه داران ديروز از دست دادن املاكش و اجاره آنها به افراد طبقه پائين جامعه مى نالد، آقاى اقدامى در كسوت فروشگاه دارى تازه به دوران رسيده همه  اهالى محل را به دزدى و داشتن چشم طمع بر اجناس مغازه اش متهم مى نمايد. هر دواين شخصيت ها در جستجوى يافتن متهمى براى نقصان زندگى خود مى گردند و در نهايت اين افرا است كه توسط خانم شازده بدرالملوك به فروشگاه دار به عنوان متهم اصلى معرفى مى شود.افرا، عشق مشترك شازده چلمن ميرزا و دوچرخه ساز است. هر دو اين شخصيتها در خيال خود به افرا علاقه نشان مى دهند، در حالى كه دوچرخه ساز با داعيه داشتن عشق به معلم جوان بر دوچرخه اش سوار مى شود و در محله ركاب مى زند، شازده چلمن ميرزا بر ركاب دوچرخه  ثابتش پا مى زند و علاقه اش به افرا را انكار مى كند تا او را نيز همچون ديگر معلم هاى سرخانه اش از دست ندهد. تغيير مغازه دوچرخه سازى به نمايندگى دوچرخه فروشى و تلاش شازده چلمن ميزرا براى ياد گرفتن نوشتن نامش و بيرون آمده از پيله  چهل ساله اى كه خانم شازده بدرالملوك برايش تنيده، هر دو حكايت از علاقه مندى اين دو شخصيت به افرا دارد و لذا افرا نقطه  حركت زندگى دوچرخه ساز و شازده چلمن ميرزا است. باز شدن گره داستان نيز در دست اين دو شخصيت است و همين جاست كه علاقه و مهر حقيقى چهره اش را نشان مى دهد. در حالى كه دوچرخه ساز، پس اندازش را بذل و بخشش مى كند تا آبروى معلم محبوب محله را حراج كند، شازده چلمن ميرزا، با يادگيرى نامش و نوشتن آن بر روى صفحه  شرح وقايع، كليد آزادى افرا از زندان را بدست مى آورد. از سوى ديگر شخصيت شازده چلمن ميرزا را مى توان نمادى از محله دانست. محله اى كه به گفته  ارزياب تا چند وقت ديگر تخريب و از نو ساخته مى شود. شازده چلمن ميرزا نيز همچون محله در سكون اسير است و تنها با كوشش معلم جوان است كه تلاش مى كند تا از اين جمود خارج شود و به زندگى جارى بازگردد.افسر خانم؛ مادر افرا؛ و سركار خادمى دو شخصيت همراه و غمخوار رنج افرا هستند. اين دو هر كدام در جايگاه خود نظاره گر رنج دخترك جوان هستند و در زمانى كه مى بايست به يارى وى بشتابند، در برابر خانم شازده بدرالملوك وامى مانند. مادر افرا با سعى كردن در جلب رضايت دخترش در ازدواج با پسر شازده، افرا را قربانى رنجى كه در زندگى مى كشد مى نمايد. گروهبان نيز كه مؤكداً خود را جاى پدر افرا مى داند در زمانى كه با تهديد خانم شازده بدرالملوك و آقاى اقدامى روبرو مى شود، به موقعيت كارى خود مى انديشد و افرا فراموش مى شود. در اين بين تأكيد بر آخرين روز كارى گروهبان، نشانه  ديگرى است بر خارج شدن حاميان عاطفى افرا و تنها شدن معلم جوان در نبرد با مشكلات زندگى.آقاى ارزياب و برنا؛ برادر افرا؛ شخصيت هاى پرسشگر و انديشمند نمايش هستند. برنا، شاگرد افرا است و على رغم آنكه از سوى معلمش، نامه به يك پسرعموى خيالى را براى تكليف درسش انجام مى دهد؛ خود اذعان مى دارد كه نمى داند چرا؟. گويى افرا در مقام خواهر بزرگتر و نيز معلم برنا قصد دارد تا اميد به آينده و آمدن يك نجات بخش را به پسرك بياموزد.آقاى نوع بشرى كه شغلش ارزياب است ديگر شخصيت واقع گراى داستان است. هم اوست كه با مطالعه جرايد ، خبر از تحول قريب الوقوع در محله مى دهد. ارزياب كمتر درگير جريانات داستان شده و مى كوشد تا تنها با نظاره وقايع ،يك شاهد بى طرف و عادل باشد.شخصيت افرا را مى توان در كنار شخصيت نويسنده مورد بررسى قرار داد. افرا دخترك ساده انديشى است كه در نهايت، داستان رنج، تنهايى و غرور شكسته اش را به كنج تنهايى خويش مى برد. در اينجاست كه نويسنده در نقش حامى و آينده روشن زندگى افرا وارد بازى مى شود. در حالى كه وجودش از سوى افرا با ترديد پذيرفته مى شود. چراكه خود افرا مى داند كه اين شخصيت، زاده و آفريده ذهن خودش است. گرچه حضور نويسنده در پايان اثر براى نشان دادن يك پايان خوش است ولى نمايشنامه نويس با انتخاب نام «روز مى گذرد» براى اين اثر نمايشى،  بر تلخى اتفاق و تاريك شدن دنياى شخصى معلم جوان انگشت اشاره اش را نشانه مى رود. افرا داستانى خاكسترى است كه در فضايى تاريك و سياه روايت مى شود و اصولاً مى توان گفت رنگ در نمايش افرا كاركردى ندارد و اين شخصيت ها هستند كه بار تصويرى نمايش را بدوش مى كشند.دكور نمايش افرا، دكور سيارى است كه بنا به موقعيت هاى نمايش بر روى سن قرار مى گيرند. استفاده هوشمندانه كارگردان از چرخ هاى تعبيه شده در وسايل دكور در اولين ورود شازده چلمن ميرزا به روى صحنه در حالى كه روى صندلى نشسته و روى سن ليز مى خورد قابل توجه است و كودك صفتى شازده چلمن ميرزا در اين صحنه به خوبى بر تماشاگر هويدا مى گردد. افزون بر اين متحرك بودن صحنه اين امكان را به كارگردان داده است تا از حركات شبيه دوربين فيلمبردارى استفاده نمايد. در صحنه اى كه دوچرخه ساز خواب مى بيند و يا صحنه اى كه برنا در جلوى تخته سياه انشايش را مى خواند حركت پن قابل مشاهده است. اين اتفاق در صحنه زندان نيز قابل مشاهده است. با تغيير مدام زواياى سلول زندان نماهاى متفاوت در ذهن مخاطب تداعى مى شوند.از ويژگى هاى هنر تئاتر عدم تكرارپذيرى آن است. افرا، كه به كوشش استاد بيضايى به روى صحنه رفت و على رغم برودت هوا توانست مخاطبان بسيارى را به تالار وحدت بكشاند بعد از ۳۰ اجرا به كار خود پايان مى دهد. اين نمايش بواسطه متن نمايشى منسجمش، حضور استاد بيضايى در مقام كارگردان، بازى برجسته بازيگرانش و طراحى نور و دكور حساب شده، مى تواند به عنوان يك منبع تصويرى غنى آموزشى براى علاقه مندان هنرهاى دراماتيك مورد استفاده قرار گيرد و لذا تهيه يك تله تئاتر از آن كمترين كارى است كه مى توان براى ثبت آن در حافظه تاريخ نمايش ايران نمود.
برگزارى كارگاه داستان نويسى كودك ونوجوان در مؤسسه نشر شهر
081720.jpg
مؤسسه نشر شهر قصد دارد تا پايان سال جارى هر هفته يك كارگاه داستان نويسى با حضور نويسندگان با تجربه اين حوزه برگزار كند. اين كارگاه ها پس از ۶ ماه توقف دوباره راه اندازى شده است. به گزارش خبرگزارى كتاب، مسعود سريع القلم، مدير روابط عمومى مؤسسه نشر شهر با اشاره به راه اندازى مجدد كارگاه هاى داستان نويسى ويژه كودكان و نوجوانان گفت: «در دور جديد برگزارى اين كلاس ها هر هفته يك كارگاه برپا مى شود.» سريع القلم با بيان اينكه قصد داريم تا پايان سال جارى حداقل ۶ كارگاه را برگزار كنيم، گفت: «سرپرست اين كارگاه آقاى مصطفى رحماندوست است و نويسندگانى چون شكوه قاسم نيا، جعفر ابراهيمى و فريبا كلهر در اين جلسات
حضور دارند.»
خدمت شبكه ۴ به تئاتر فجر با «تئاتر ۲۶»
081717.jpg
ويژه برنامه «تئاتر ۲۶» به مناسبت برگزارى بيست وششمين جشنواره تئاتر فجر از شبكه چهار سيما پخش مى شود. مسعود ساكت اف، تهيه كننده و كارگردان اين برنامه در گفتگو با خبرگزارى دانشجويان، با اعلام اين خبر اظهار كرد: در برنامه امسال تلاش مى كنيم كه بيشتر درباره رويدادهاى جشنواره تئاترفجر اطلاع رسانى و حال و هواى اين جشنواره را به مخاطبان منتقل كنيم.» وى يادآور شد: در سال هاى گذشته به علت مدت زمان كم برنامه و پرداختن به مباحث تئوريك، كمتر فرصت اطلاع رسانى كافى درباره اتفاقات جشنواره را داشتيم. اما در سال جارى با توجه به افزايش مدت زمان پخش و دكور طراحى شده، سعى مى كنيم به اين هدف دست يابيم. اين تهيه كننده اضافه كرد: جشنواره تئاتر سال جارى در ۱۵ بخش برگزار مى شود؛ بنابراين در هر شب، به يك يا دو بخش مى پردازيم و درباره آن با هنرمندان و برگزاركنندگان جشنواره گفتگو مى كنيم. علاوه بر آن اخبار و حاشيه هاى هرروزه اين رويداد فرهنگى را بيان و درباره اتفاقات روز بعد نيز اطلاع رسانى مى كنيم. برنامه «تئاتر ۲۶» از ۱۶ تا ۲۶ بهمن ماه هرشب به مدت ۴۵ دقيقه پخش مى شود.
شعرخوانى شاعران عاشورايى در حلقه رندان
081714.jpg
آيينه هنر: شب شعر و موسيقى عاشورايى «رندان تشنه لب»، روز دوشنبه ۱۵ بهمن ماه با حضور «حسام الدين سراج» و شاعران مطرح شعر عاشورايى، در تالار انديشه حوزه هنرى برگزار خواهد شد. «ناصر فيض»، مدير اجرايى دفتر طنز حوزه هنرى ضمن اعلام اين خبر خاطرنشان كرد: «رندانى كه هر ماه در تالار انديشه حوزه هنرى، تازه ترين سروده هاى طنز خود را در شب شعر طنز در حلقه رندان ارائه مى دادند؛ اين ماه به ارائه  سوگ سروده هاى عاشورايى خود خواهند پرداخت.» اين شاعر طنزپرداز به حضور شمارى از شاعران برجسته از جمله على معلم دامغانى، يوسفعلى ميرشكاك، محمدعلى مجاهدى، عبدالجبار كاكايى، حسين اسرافيلى، سيدعبدالجواد موسوى، سعيد بيابانكى و فاضل نظرى اشاره كرد و افزود: «علاوه بر برنامه شعرخوانى توسط اين شاعران، سيد حسام الدين سراج نيز قطعاتى از آثار عاشورايى خود را اجرا خواهد كرد.» اين برنامه به همت دفتر طنز حوزه هنرى در ساعت ۱۶:۰۰ برگزار مى شود و عموم علاقه مندان براى حضور در اين مراسم، مى توانند به تالار انديشه حوزه هنرى واقع در تقاطع خيابان هاى حافظ و سميه مراجعه كنند.
«كلبه عمو تم» در بلاتكليفى
بهروز غريب پور گفت: «براى اجراى عمومى نمايش «كلبه عمو تم» هنوز به صورت كتبى به فرهنگسراى بهمن اعلام نشده بنابراين احتمال اين كه اين نمايش نتواند اجراى عمومى داشته باشد، وجود دارد.» بهروز غريب پور؛ كارگردان نمايش «كلبه عمو تم»؛ با اعلام اين خبر به سايت ايران تئاتر گفت: «پيش از اين به صورت شفاهى قرار بود كه پس از اجرا در بيست و ششمين جشنواره بين المللى تئاتر فجر تا ۲۴ اسفند در تالار شهيد آوينى فرهنگسراى بهمن اجرا داشته باشيم ولى بنا به گفته مسئولان فرهنگسراى بهمن، هنوز توافق رسمى صورت نگرفته است.» وى ضمن ابراز اميدوارى نسبت به تحقق وعده هاى مسئولان جشنواره تئاتر فجر و مركز هنرهاى نمايشى گفت: «من تا حدى براى اجراى عمومى نمايش «كلبه عمو تم» مى توانم تلاش كنم. اما اصرار بيش از حد، به معنى ايجاد مزاحمت در وقت آقايان است؛ چرا كه به كرات نامه نوشته ام و پاسخ شفاهى مثبت دريافت كرده ام. اما مسئولان فرهنگسراى بهمن هنوز به صورت كتبى مطلبى دريافت نكرده اند كه شنيدن اين موضوع براى من غافلگيركننده بود.»
اسپانيا در صدر سارقين اينترنتى موسيقى
081738.jpg
فدراسيون بين المللى توليدات صوتى در گزارش اخير خود اعلام كرد كه در سال ۲۰۰۷ اسپانيا در طبقه بندى كشورهاى اروپايى كه به بارگذارى غيرقانونى موسيقى مى پردازند رتبه اول در سرقت اينترنتى موسيقى را به خود اختصاص داده است. به گزارش مهر، فدراسيون بين المللى توليدات صوتى (Ifpi) به طبقه بندى كشورهاى عضو اتحاديه كه بيشترين آمار بارگذارى غيرقانونى موسيقى را از اينترنت دارند، پرداخته است. در اين طبقه بندى مشخص شد كه اسپانيا از بيشترين تعداد بارگذارى غيرقانونى موسيقى آنلاين برخوردار است.
نمايش گلچينى از آثار هنرى جهان در قطر
081735.jpg
با گشايش موزه هنرهاى اسلامى قطر، مجموعه هاى هنرى بسيار مهمى از سراسر دنيا به اين موزه آورده خواهد شد و در ميان اين بهترين ها آثار باستانى ايران بيش از همه جلوه نمايى مى كند. به گزارش ميراث آريا، مسئولان موزه قطر طى امضاى تفاهنامه هاى همكارى با موزه بريتانيا، مترو پوليتن نيويورك، لوور، موزه سلطنتى مراكش، موزه هنرهاى اسلامى مصر و مجموعه بزرگ كارتيه فرانسه به مدت پنج سال آثار هنرى اين حوزه هاى جهانى را در دوحه قطر به نمايش خواهند گذاشت. عبدا... النجار؛ مدير اجرايى موزه قطر؛ با اشاره به اينكه اين موزه بزرگ ۲۲ نوامبر افتتاح مى شود گفت: «اميدواريم موزه هنرهاى اسلامى قطر به مركزى جهانى براى آموزش و گفتگوهاى بين المللى تبديل شود.» وى با تأكيد بر اهميت آثار به نمايش گذاشته شده گفت: «يك صندوقچه نقره كوب ايرانى متعلق به قرن ۱۳ و طلسمى هندى ساخته شده از زمرد كه متعلق به قرن ۱۰ است نيز در ميان اين مجموعه ها به چشم مى خورد كه بسيار حائز اهميت هستند.»
تهديد زبان انگليسى براى ادبيات هند
081729.jpg
علاقه نويسندگان هندى به عرضه آثار شان به  زبان انگليسى باعث ايجاد ترس در ميان كارشناس ادبى هند شده است. به گزارش ميراث آريا، رمان نويس مشهور «وشول» معتقد است ترجمه آثار به زبان بومى هند نيازمند يك «حفاظت ادبى است» و بايد بيش از اين به ادبيات هندى پرداخت. وى با اشاره به فراموش شدن اين زبان ها مى افزايد: «كشورى با بيش از يك ميليارد جمعيت و يك تاريخ ادبى غنى نيازمند حمايت چه ازسوى مردم و چه ازسوى سازمان هاى دولتى است.» امروزه ۲۲ زبان رسمى در هند وجود دارند در حاليكه تنها زبان انگليسى در انجام امور ادارى و بازرگانى كارآيى دارد. از جمله زبان هاى رايج در هند مى توان از زبان اماراتى، بنگالى، گجاراتى، مالايالام، مانى پورى، تلگو و اردو نام برد.