سرويس گردشگرى: زيگورات چغازنبيل نيايشگاهى است باستانى كه در زمان ايلاميها ساخته شده و بخش به جا مانده از شهر دوراونتش است.اين سازه در ۱۹۷۹ در فهرست آثار ميراث جهانى يونسكو جاى گرفت.چغازنبيل در جنوب باخترى ايران و دراستان خوزستان جاى گرفته است. اين سازه در ۳۵ كيلومترى جنوب خاورى شهر باستانى شوش در طول جغرافيايى ۴۸ دقيقه و ۳۰ ثانيه و پهناى جغرافيايى ۳۲دقيقه مى باشد.اين نيايشگاه توسط اونتاش گال (پيرامون ۱۲۵۰ پ.م.) پادشاه بزرگ ايلام و براى ستايش ايزد اينشوشيناك، نگهبان شهر شوش، ساخته شده است. مكان جغرافيايى چغازنبيل در ۴۵ كيلومترى جنوب شهر شوش در نزديكى منطقه باستانى هفت تپه مى باشد. (در محور اصلى شوش به اهواز) بلندى آغازين آن ۵۲ متر و ۵ طبقه بوده است. امروزه ارتفاع آن ۲۵ متر و تنها ۲ طبقه و نيم از آن باقى مانده است. «چغازنبيل» كه نام باستانى اين بنا بشمار نمى آيد، واژه اى محلى و مركب از دو واژه چغا (به معناى تپه در زبان لرى) و زنبيل است كه اشاره اى است به مكان معبد كه سابقا تپه بوده و آن را به زنبيل واژگون تشبيه مى كردند. اين مكان نزد باستان شناسان به دوراونتش معروف است كه به معناى دژ اونتش است. اونتاش گال پادشاه ايلامى است كه دستور ساخت اين شهر مذهبى را داده است. بناى چغازنبيل در ميانه اين شهر واقع شده است و مرتفع ترين بخش آن است. بلندى آغازين اين بنا ۵۲ متر در قالب ۵ طبقه بوده است. امروزه ارتفاع آن ۲۵ متر و تنها دو طبقه و نيم از آن باقى مانده است. مسير دستيابى به چغازنبيل از طريق جاده اهواز به شوش است اما مكان آن دقيقاً بين شوشتر و شوش در كناره رود دز قرار دارد و اين خود حكايت از اين دارد كه در زمان ايجاد زيگورات شهرهاى شوش و شوشتر هر دو وجود داشته اند. اين نيايشگاه توسط ناپريش (حدود ۱۲۵۰ پ.م.) ، پادشاه بزرگ ايلام، و براى ستايش ايزد اينشوشيناك، الهه نگهبان شهر شوش، ساخته شده است و در حمله سپاه خونريز آشور بانيپال به همراه تمدن ايلامى ويران گرديد. قرنهاى متمادى اين بنا در زير خاك به شكل زنبيلى واژگون مدفون بود تا اينكه به دست رومن كريشمن فرانسوى در زمان پهلوى دوم از آن خاكبردارى گرديد. گرچه خاكبردارى از اين بناى محدب متقارن واقع شده در دل دشت صاف موجب تكميل دانش دنيا نسبت به پيشينه باستانى ايرانيان گرديد اما پس از گذشت حدود ۵۰ سال از اين كشف، دست عوامل فرساينده طبيعى و بى دفاع گذاشتن اين بنا در برابر آنها آسيبهاى فراوانى را به اين بناى خشتى - گلى وارد كرده و خصوصا باقيمانده طبقات بالايى را نيز دچار فرسايش شديد كرده است. چغازنبيل جزو معدود بناهاى ايرانى است كه در فهرست آثار ميراث جهانى يونسكو ثبت شده است. ضمناً در بعضى از كتب تاريخى نام قديمى شوش، چغازنبيل ناميده شده است. يكى از آثار تمدن عيلامى ها معبد چغازنبيل است كه بخشى از شهرى قديمى بوده كه توسط فردى بنام اونتاشگال بنا شده بود.قدمت بناى هرمى شكل به حدود سال ۱۲۵۰ ق.م مى رسد.در اين شهر كه در نزديكى شوش واقع شده ۱۱ معبد ديگر،دو زيستگاه سلطنتى و سه قصر وجود داشت.اين شهر ۴ دروازه داشت و چغازنبيل ۷ دروازه.آخرين طبقه آن به خداى اينشوشيناك تعلق داشت كه توسط آشور بانيپال ويران شد و از ارتفاع اصلى آن كاسته شد. اين معبد بنايى است چهارگوش كه هر طبقه آن بطور مستقل از كف زمين شروع مى شود و هيچ كدام روى يكديگر قرار ندارند.در اين ساختمان هفت طبقه در چهار جهت پلكانهايى بوده كه طبقات را به يكديگر پيوند مى داد. براى رسيدن به آخرين طبقه بايد از پاگردهايى استفاده كرد كه طبقات هفت گانه را به هم متصل مى كند.اتاقهاى اين مكان سقف بلند و ديوارهاى سفيد شده دارند كه ايت ديوارها بيشتر از خشت خام است كه آن را با ملات آهك-گل و قير به هم پيوند داده اند و نماى آن را با آجر پخته تزيين كرده اند.در ساختمان معبد به فاصله هر ۱۰ رديف، يك رديف آجر كتيبه دار جاى گرفته كه نوشته آن به خط ميخى ايلامى است. آب رسانى آن از طريق رودخانه دز بوده كه بوسيله كانالى آب آن را تا پشت دروازه شهر و نزديكى معبد مى رساندند.براى سالم سازى آب گل آلود پس از تصفيه كردن، آب را با كانالهاى مخصوص به داخل شهر و زيگورات مى رساندند.در چغازنبيل آثار تاريخى قابل توجهى كشف شده است.اين نيايشگاه توسط اونتش ناپيريش پادشاه بزرگ ايلام براى پرستش ايزد اينشوشيناك ساخته شد.

به گفته رئيس سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى استان سيستان و بلوچستان، قلعه بمپور كه يك پروژه ملى است، براى مرمت به اعتبار كلان نياز دارد كه اين مقدار اعتبار فعلا در توان سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى نيست. حسنعلى شهركى در گفتگو با ايسنا، درباره آسيب هاى واردشده بر آثار تاريخى استان پس از بارش هاى اخير،  اظهار داشت: در سطح استان سيستان و بلوچستان آنچه از بناهاى تاريخى وجود دارد، خشتى و گلى است و اگر سنگى هم در آن ها به كار رفته باشد، همراه با گل است كه اگر چند روز پشت سر هم باران بيايد، اين بناها نم مى كشند و دچار آسيب و تخريب مى شوند. وى ادامه داد: حتى بناهايى كه به تازگى ساخته شده اند و خانه هاى مردم نيز ممكن است، براثر نزولات جوى تخريب شوند. البته وظيفه ما اين است كه بناهاى تاريخى را حفظ كنيم؛ ولى بايد اين مسأله را درنظر گرفت كه چقدر امكانات وجود دارد. شهركى بيان كرد: در اين باره به عنوان مثال، بنايى مانند قلعه بمپور به اعتبارى حدود يك يا دو ميليارد تومان براى مرمت نياز دارد. همچنين نكته ديگر اين است كه توان كارشناسى و اجرايى در حوزه مرمت استان ضعيف است. وى با اشاره به اين كه سال گذشته مرمت هايى در قلعه بمپور، قلعه ناصرى و محل سكونت مقام معظم رهبرى در دوران تبعيد ايشان به اين منطقه انجام شده بودند، گفت: تا جايى كه اعتبار به ما برسد، مرمت انجام مى دهيم؛ ولى با اين حال، اعتبارات در سطح كشور محدودند. رئيس سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى سيستان و بلوچستان با يادآورى اين كه بنايى مانند قلعه بمپور به اعتبار كلانى براى مرمت نياز دارد، اظهار كرد: كل اعتبار سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى مگر چقدر است كه بخش زيادى را به استان سيستان و بلوچستان بدهد؛ اعتبارها بايد افزايش يابند. همچنين از متخصصان مى خواهيم كه با تأسيس شركت هايى در انجام امور مرمتى همكارى كنند. او افزود: امسال براى مجموعه بمپور اعتبارى تعريف شده است، ولى مرمت هايى كه انجام مى شوند، بيشتر اضطرارى اند تا آسيب ها بيشتر نشوند. در اين باره، تعيين اولويت آثار برعهده مسئولان است و تلاش مى شود، تاريخ و هويت منطقه از بين نرود.

۴۰ متر از ايوانى متعلق به دوره هخامنشى پس از ۲۵۰۰ سال از دل خاك بيرون آمد. حدود ۲۰ روز پيش بخش هايى از اين ايوان به همراه پايه ستون ها و پلكانى شبيه پلكان هاى تخت جمشيد توسط باستان شناسان ايرانى و استراليايى كشف شده بود كه در حال حاضر همچنان كاوش ها در اين منطقه ادامه دارد. ادامه كاوش هاى باستان شناسى در نورآباد ممسنى فارس منجر به بيرون آمدن ۴۰ متر مربع از كف ايوان ستون دار هخامنشى و يك رديف پلكان ديگرى شد كه احتمالا به كاخى از دوره هخامنشيان تعلق دارد. «عليرضا عسگرى»، سرپرست ايرانى هيأت باستان شناسى ايران و استراليا با اعلام اين خبر به CHN گفت: «تا كنون موفق شديم حدود ۴۰ متر مربع از كف ايوان هخامنشى را از دل خاك بيرون بياوريم. اين ايوان سنگفرش شده و عرض آن حدود ۴ متر است.» وى در ادامه گفت: «ارتفاع اين ايوان از كف زمين حدود يك و نيم متر است و به تاز گى يك رديف پلكان ديگر نيز در كنار ايوان كشف شده است.» يافته اخير اين ايوان را دو پلكانى كرده است اما باستان شناسان احتمال مى دهند كه يك رديف پلكان ديگر در آن سوى ايوان همچنان در دل خاك پنهان مانده است. كاوش هاى باستان شناسى همچنان در محدوده ايوان ادامه دارد و هنوز اين ايوان هخامنشى به طور كامل از زير خاك بيرون نيامده است.عسگرى گفت: «هنوز براى آن كه نظر دقيقى درباره بناى يافت شده صادر شود زود است اما آنچه خيلى مهم به نظر مى رسد آن است كه اين اثر هخامنشى در كنار نخستين نقش برجسته مذهبى ايران كه توسط ايلاميان در ۱۸۰۰ سال پيش به وجود آمده قرار گرفته و ديگر آنكه اين بناى هخامنشى درست در مسير راه شاهى است.» وى افزود: «بر اساس تعيين حريم انجام گرفته احتمال مى رود اين اثر هخامنشى حدود ۶۰ متر مربع وسعت داشته باشد و به لحاظ معمارى با كاخ هاى برزن جنوبى تخت جمشيد مشابهت دارد.

مدير پايگاه تاريخى شهر بيرجند از مرمت حسينيه گود (پايين  شهر) و انجام مراحل نخستين آسيب شناسى تعدادى از خانه هاى تاريخى خبر داد. حسن رمضانى در گفتگو با ايسنا، حسينيه گود را از بناهاى قديمى بيرجند دانست كه در طول سال ها، آسيب هايى به آن وارد شده و بخش هايى از آن نيز در دهه ۴۰ در تعريض خيابانى از ميان رفته است. وى بيان كرد: به دنبال اجراى طرح مرمت و احياى اين بنا به صورت نخستين آن، تاكنون ورودى اصلى حسينيه مرمت شده است و هشتى هايى كه از ميان رفته بودند، احيا شده اند. او انجام مرمت هاى اصولى را در حسينيه گود به دليل جلوگيرى از رانش ديوارها در دوره هاى مختلف ارزيابى و اظهار كرد: اين بنا دوباره به همان حالت نخستين بازسازى مى شود. مدير پايگاه تاريخى شهر بيرجند ادامه داد: اكنون مراحل نخستين طرح آسيب شناسى تعدادى از خانه هاى شخصى كه در بافت تاريخى بيرجند قرار دارند و خود نيز جزو بناهاى تاريخى اند، انجام شده است. اين بناها از محل اعتبارات سفر رئيس جمهور به اين شهر آسيب شناسى و مرمت مى شوند. وى همچنين از برگزارى نشست فرهنگى ـ تخصصى شهر تاريخى بيرجند در ۲۴ بهمن ماه امسال خبر داد و افزود: براساس برنامه ريزى سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى و امضاى تفاهم نامه اى با فرهنگستان هنر در نشست يك روزه تخصصى شهر بيرجند به موضوع هايى مانند فرهنگ عامه، مشاهير و وضعيت آثار تاريخى شهر و فعاليت هايى كه در پايگاه تاكنون انجام شده اند، پرداخته مى شود.

يكى از پل هاى تمدن رم باستان كه در مسير راهى مشهور از اين تمدن قرار داشته است، سه سال پس از كشف، مرمت مى شود. به گزارش ايسنا، بخش هايى از يك پل تاريخى متعلق به تمدن رم باستان كه هزاران سال پيش روى رود تين (Tyne) احداث شده بود، توسط گروهى از مرمت گران و باستان شناسان حرفه اى انگليس مرمت مى شود. طبق بررسى هاى باستان شناسان، اين پل تاريخى در سال هاى دور در مسير يكى از جاده هاى مشهور تمدن رم باستان به نام «جاده عظيم شمال» كه لندن را به اسكاتلند متصل مى كرد، قرار داشته است. البته باستان شناسان هنوز موفق به تعيين دقيق قدمت اين پل نشده اند. بقاياى پل تاريخى يادشده سه سال پيش به شكل كاملا تصادفى كشف شد. پائول بيدول (Paul Bidwell) ـ مدير ارشد اين پروژه ـ به فرانس پرس گفت: مشكل اصلى ما فقط حفاظت از بقاياى اين اثر تاريخى نيست، بلكه مشكل اصلى ترسيم نقشه اين پل و خلق يك مدل سه بعدى از آن است كه به دليل تخريب بيشتر قسمت هاى پل، بسيار مشكل به نظر مى رسد. طبق بررسى هاى باستان شناسان، اين پل در ارتفاع هشت مترى از سطح آب رود تين قرار داشته و در ساخت آن از سنگ هاى بزرگ و يك تكه استفاده شده است. هنوز هيچ مطلبى درباره هزينه اين پروژه و مدت زمان اجراى آن اعلام نشده است.

سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى استان يزد اعلام كرد: ۴۸اثر تاريخى و فرهنگى اين استان در فهرست آثار ملى به ثبت رسيد. به گزارش ايرنا از روابط عمومى اين سازمان، آثار ياد شده شامل چهار باب آب انبار، چهار باب حسينيه، شش باب كاروانسرا، دو باب سرداب، چهار باب خانه قديمى، ۱۱باب قلعه، هفت باب مسجد و پنج باب برج و بقيه بازارچه، حمام، بقعه و رباط است. گزارش مى افزايد: اين آثار در شهرستان هاى خاتم، صدو ق، طبس، ميبد، تفت، ابركوه، يزد، مهريز، اردكان و بافق قرار دارد. اغلب اين آثار مربوط به دوره هاى مختلف تاريخى از جمله صفوى، زنديه، ايلخانى و قاجار است. تاكنون شش هزار و ۵۰۰اثر تاريخى استان يزد شناسايى و حدود يك هزار و ۱۳۶اثر آن در فهرست آثار ملى به ثبت رسيده است.