|
تلاش آمريكا براى گسترش نفوذ در تركمنستان
|
|
|
آمريكا در هفته هاى اخير با افزايش هيأت هاى اعزامى به تركمنستان در تلاش براى گسترش نفوذ خود در اين كشور سرشار از منابع گاز در آسياى مركزى است. «ريچار لوگار» سناتور جمهوريخواه، درياسالار «ويليام فالون» فرمانده نيروهاى مركزى آمريكا در خاورميانه و «استيون مان» معاون دستيار وزير خارجه آمريكا حداقل در سه هفته گذشته به تركمنستان سفر كردند. به گزارش ايرنا سفر اين مقامات آمريكايى و ديدار با «قربان قلى بردى محمداف» رئيس جمهورى تركمنستان در حالى انجام گرفت كه عشق آباد از حدود يك ماه قبل جريان گاز صادراتى خود را به جمهورى اسلامى ايران قطع كرده است. رسانه هاى گروهى اين كشور آسياى مركزى از جزئيات مذاكرات اين مقامات و همچنين مسئولان شركت «ميدلند اويل اندگاز» به سرپرستى «رابرت مورفى» كه در هفته گذشته انجام شد، اطلاعات زيادى منتشر نكرده اند. هرچند شركت ميدلند اويل اندگاز در انگليس به ثبت رسيده اما گفته مى شود اين شركت يك كنسرسيوم «آمريكايى كره اى» است كه مسئولان آن در سفر سال گذشته ( (۲۰۰۷ميلادى بردى محمداف به نيويورك با وى ملاقات كرده بودند. بااين وجود، براساس آن بخش از اخبار منتشره رسانه هاى تركمنستان، مى توان به اين نتيجه رسيد كه گفتگوهاى هيأت ها و مسئولان شركت آمريكايى با بردى محمداف پيشرفت زيادى نداشته است. در اين راستا،مى توان به آن بخش از سخنان رئيس جمهورى تركمنستان در ديدار با معاون اول دستيار وزير خارجه آمريكا اشاره كرد كه بردى محمداف به استيون مان گفت: عشق آباد گسترش روابط با كشورهاى همسايه را در اولويت سياست خود قرار داده است.اما رئيس جمهورى تركمنستان در جملات دوپهلو به طرف آمريكايى اطمينان داد كه روابط «عشق آباد واشنگتن» از اين پس نيز گسترش خواهد يافت.بردى محمداف در ديدار با اين مقام آمريكايى ضمن ابراز رضايت از روابط «عشق آباد واشنگتن» اعلام كرد كه دو كشور هم اكنون از روابط اصولى برخوردار هستند. بردى محمداف همچنين در جملاتى دو پهلو به طرف آمريكايى گفت كه عشق آباد همواره علاقه مند به سياست صلح دوستى و حسن همجوارى با همسايگان خود بوده و در اين راستا روابط تنگاتنگى با اين كشورها دارد. معاون اول دستيار وزير خارجه آمريكا در امور كشورهاى آسياى مركزى كه در تعيين سياست هاى اصلى آمريكا با تركمنستان نقش اصلى را بازى مى كند از ابتداى انتخاب بردى محمداف به رياست جمهورى اين كشور از بهمن ماه گذشته تاكنون چندين نوبت به عشق آباد سفر كرده است.
رئيس جمهورى تركمنستان در سفر مهر ماه امسال خود به نيويورك نيز از كمك هاى استيون مان به شكل گيرى ديدگاه هاى مثبت آمريكايى ها درباره اين كشور آسياى مركزى قدردانى كرده بود. گفته مى شود، استيون مان به علت سه سال حضور در تركمنستان به عنوان سفير آمريكا در اين كشور، شناخت كاملى از كشورهاى آسياى مركزى دارد. به همين دليل است كه كاخ سفيد به تازگى استيون مان را به عنوان هماهنگ كننده امور ديپلماسى آمريكا در بخش سوخت و انرژى انتخاب كرده است. برخى كارشناسان سياسى آسياى مركزى معتقدند آمريكايى ها به اين نتيجه رسيده اند كه بايد به هر روش ممكن در كشورهاى آسياى مركزى بويژه تركمنستان نفوذ كنند تا از نفوذ فزاينده روسيه، چين و ايران بكاهند. اين كارشناسان معتقدند كه در اين راستا، آمريكايى ها به مدل هاى محلى از دمكراسى در كشورهاى آسياى مركزى بويژه تركمنستان رضايت داده اند. به اعتقاد اين كارشناسانان، آمريكايى ها با تغيير تاكتيك سياسى خود در حال رقابت با كشورهاى قدرتمند ايران، روسيه و چين در منطقه آسياى مركزى بويژه كشور استراتژيك تركمنستان هستند. تركمنستان علاوه بر منابع سرشار نفت و گاز با كشورهاى ايران و افغانستان نيز همسايه است كه واشنگتن به نوعى خود را درگير با اين كشورها كرده است. به هرحال، آمريكايى ها پس از انتخاب بردى محمداف به رياست جمهورى تركمنستان، سفرهاى زيادى به اين كشور كرده اند كه حضور گسترده مقام ها و شركت هاى آمريكايى در دوازدهمين همايش بين المللى نفت و گاز تركمنستان در آبان ماه امسال از جمله اين سفرها است.«ساموئل بولدمن» وزير انرژى و «استيون مان» معاون اول دستيار وزير خارجه آمريكا در اين همايش بين المللى سخنرانى كردند اما سخنى در زمينه مخالفت با انتقال گاز از طريق ايران به ميان نياوردند. شايد به اين مقام هاى آمريكايى توصيه شده بود در اين همايش كه نمايندگان و مقام هاى رسمى بيش از ۴۰كشور جهان حضور داشتند مطلبى درباره مخالفت با انتقال گاز از طريق خط لوله ايران ارائه نشود. البته مقام هاى آمريكايى همواره به بهانه هاى مختلف طرح «ترانس خزر» انتقال نفت و گاز از عرض درياى خزر را كه مورد حمايت آنهاست، در ديدار با مقام هاى تركمنستان، قزاقستان و ازبكستان مطرح مى كنند. دولت آمريكا از اين طريق قصد مقابله با كشورهاى روسيه، ايران و چين در انتقال گاز تركمنستان به غرب را دارد. واشنگتن از مدت ها پيش، طرح احداث خط لوله «ترانس خزر» را به «صفرمراد نيازاف» رئيس جمهورى سابق تركمنستان ارائه كرده بود اما نتوانست موافقت نيازاف را براى اجرايى كردن اين طرح كسب كند. اين طرح كه احداث خط لوله گاز از بستر درياى خزر تا جمهورى آذربايجان و تركيه را در نظر دارد بدلايل اقتصادى و نيز مسايل مربوط به رژيم حقوقى خزر در همان سال هاى اول مطرح شدن با شكست مواجه گرديد و زمينه اجرايى نيافت. با تعطيل شدن نمايندگى شركت آمريكايى «پى.اس.جى» در عشق آباد در سال ۱۳۷۹شمسى كه سرپرستى كنسرسيوم طرح ترانس خزر را برعهده داشت، اين طرح در عمل به بايگانى سپرده شد. طول طرح خط لوله گاز ترانس خزر دو هزار كيلومتر است و در صورت اجراى اين طرح بايد خطوط لوله گاز و نفت از عمق ۲۰۰الى ۳۰۰مترى بستر درياى خزر عبور داده شود كه آلودگى زيست محيطى را بدنبال دارد. به هرحال، آمريكايى ها پس از قطع صدور گاز تركمنستان به جمهورى اسلامى ايران با اعزام هيأت هاى رسمى، قصد سوء استفاده از اين معضل موقتى پيش آمده بين دو كشور را دارند. در اين راستا، سناتور جمهوريخواه سناى آمريكا در سفر سه هفته قبل خود به تركمنستان ضمن تأكيد بر آمادگى مشاركت شركت هاى آمريكايى در بخش نفت و گاز تركمنستان، سياست انرژى عشق آباد را مثبت ارزيابى كرد. لوگار با توجه به موقعيت تركمنستان در آسياى مركزى، به بردى محمداف گفت كه آمريكا براى گسترش روابط با تركمنستان اهميت خاصى قايل بوده و خواستار تسريع در مناسبات بين «واشنگتن عشق آباد» بويژه در بخش انرژى است. اين سناتور آمريكايى قرار بود از گمرك «هودان - باجگيران» در نقطه صفر مرزى ايران و تركمنستان بازديد كند اما رسانه هاى تركمنستان پس از اتمام سفر اين مقام آمريكايى هيچ اشاره اى به اين موضوع نكردند. به نظر مى رسد، مقام هاى آمريكايى در تلاش هستند به هر طريقى شده عشق آباد را براى عملى كردن ايده هاى خود راضى نمايند. در اين راستا، لوگار پس از گذشت حدود سه هفته از سفر خود به تركمنستان بتازگى با ارسال نامه كتبى از مهمان نوازى بردى محمداف تشكر و قدردانى كرده است. اين سناتور آمريكايى ضمن تعريف و تمجيد از رئيس جمهورى تركمنستان كه اينگونه تمجيدها در زمان نيازاف سابقه نداشت، تصريح كرد: اصلاحات آغاز شده در اين كشور آسياى مركزى بسيار مثبت است. لوگار در نامه خود از سطح همكارى هاى بين دو كشور ابراز رضايت و تأكيد كرد كه آمريكا همچنان علاقه مند به همكارى در بخش سوخت و انرژى با تركمنستان است.
|