نسخه
PDF
شماره ۵۵۳۳ - ۲۳ بهمن ۱۳۸۶ - ۴ صفر ۱۴۲۹ - ۱۲ فوريه ۲۰۰۸ 
جهان علم
فهرست صفحه ها
صفحه اول
رويدادهاى داخلى
اقتصادى
سينمايى
جهان علم
آيينه هنر
حوادث
اجتماعى
ورزشى
صفحه آخر
نگاه به ميلياردها سال قبل به كمك تلسكوپهاى جديد
082959.jpg
در چند نقطه جهان بر سر ساخت تلسكوپ هاى فوق العاده بزرگ، رقابتى شبيه به مسابقه تسليحاتى پديد آمده است. ستاره شناسان سرگرم برنامه ريزى براى ساخت بزرگترين و قوى ترين تلسكوپهايى هستند كه تاكنون در جهان ساخته شده است. تلسكوپهايى كه بتوانند ژرفاى كيهان و فاصله اى دورتر و دورتر در زمان گذشته را ببينند. اين رقابت كه انتظار مى رود با صرف ميلياردها دلار در دهه آينده انجام گيرد، از پيشرفت در فناورى هايى سرچشمه مى گيرد كه وضوح و درشت نمايى بى سابقه اى را ممكن مى سازند. شمارى از دانشمندان مى گويند روآوردن به فناورى جديد در اين زمينه، شبيه به كنار گذاردن تلويزيون هاى معمولى و جايگزين كردن آن با تلويزيون هاى جديد با وضوح بالا يا HD است. در واقع اين تلسكوپ هاى غول آسا تصاويرى واضح تر و دقيق تر از تلسكوپ فضايى هابل تهيه خواهند كرد. تلسكوپ هابل در سال ۱۹۹۰ در مدار قرار گرفت و سالهاى سال بهترين تصاوير فضايى را ارائه مى داد زيرا تصاوير آن از اثرات منحرف كننده اتمسفر زمين به دور بود. اما اكنون تلسكوپ هاى مستقر روى زمين قادر هستند اثر منحرف كننده اتمسفر را اصلاح كنند. به گزارش ايرنا تنها چند مورد از رصدخانه هاى فراوانى كه مايلند در اين رقابت شركت كنند، عبارتند از: تلسكوپ عظيم ماژلان، تلسكوپ ۳۰ مترى و تلسكوپ «بسيار بزرگ اروپا» كه قبلا قرار بود «تلسكوپ فوق العاده بزرگ» باشد اما بعداً اندازه پيشنهادى آن كوچكتر شد. يك «ابر چشم» جديد آسمانى را بايد به سه رصدخانه زمينى يادشده اضافه كرد و آن چيزى نيست بجز تلسكوپ فضايى «جيمز وب» ناسا كه قرار است در سال ۲۰۱۳به فضا پرتاب شود. با تلسكوپ هاى غول آسايى كه پيشنهاد ساخت آنها مطرح شده، ستاره شناسان اميدوارند بتوانند براى نخستين بار از سياره هايى خارج از منظومه شمسى ما تصاويرى ثبت كنند، تولد ستارگان و سيارگان را ببينند و به آنچه در نزديكى زمان تولد كيهان اتفاق افتاد، نگاهى بياندازند. وندى فريدمن، رئيس هيأتى كه سرگرم ساختن تلكسوپ غول آساى ماژلان (GMT) است، گفت «اطلاعات ما از مراحل اوليه كيهان، تقريباً هيچ است». تلسكوپ ماژلان، نخستين ستارگان، نخستين كهكشانها، نخستين ابرنواخترها و نخستين سياهچاله ها را حين به دنيا آمدن و شكل گيرى خواهد ديد. هنگامى كه دانشمندان يك شئى كهكشانى در فاصله بسيار دور را مى بينند، در واقع آن را به صورتى كه ميليونها و ميليون ها سال قبل بوده است، مشاهده مى كنند زيرا رسيدن نور به زمين از فاصله اى تا اين حد دور، بسيار بسيار طول مى كشد. تلكسوپ هاى كنونى قادرند فقط حدود يك ميليارد سال قبل در زمان را ببينند. اما تلسكوپهاى جديد به قدرى قوى هستند كه گمان مى رود بتوانند در مسير خلاف زمان، تنها چندصد ميليون سال بعد از «مه بانگ »Big Bang را مشاهده كنند. به گمان دانشمندان، اين «مه بانگ» ۱۳‎/۷ ميليارد سال قبل اتفاق افتاد و همه چيز از آنجا آغاز شد. «هنرى بافين» دانشمند امور مربوط به فضاى دور در رصدخانه جنوب اروپا گفت «ما به دنبال جواب اين سؤال ها هستيم: آيا در اين كيهان ما تنها هستيم ؟ و ماهيت ماده تاريك و انرژى تاريك در كيهان چيست ؟ » دو فناورى جديد، رسيدن به اين هدف غيرمعمول را ممكن مى سازد: يكى، اتكا به ليزرها و قدرت رايانه اى مدرن و ديگرى، الهام گرفتن از كاشيكارى هاى يونانيان و روميان باستان. فناورى نخست كه اپتيك تطبيقى است، باعث مى شود تلكسوپهاى زمينى بتوانند از شر انحراف ناشى از نگريستن به فضا از ميان اتمسفر قطور زمين خلاص شوند. در اپتيك تطبيقى، با استفاده از ليزر، يك ستاره يا كهكشانى از ستاره هاى مصنوعى ساخته مى شود. آنگاه ستاره شناسان اين ستاره هاى ساختگى را امتحان مى كنند و براى محاسبه اين كه در هر لحظه چه مقدار انحراف ناشى از اتمسفر وجود دارد، كامپيوترها را به كار مى گيرند. سپس براى جبران اين انحرافها، آينه ها را تنظيم مى كنند. اين آينه ها كه كار عينك براى چشم را مى كنند، هر ثانيه صدها بار بطور اتوماتيك تنظيم مى شوند. اپتيك تطبيقى در ابتدا براى تلسكوپهاى كوچكتر مورد استفاده قرار مى گرفت اما بكارگيرى آن براى تلسكوپهاى بزرگ، مشكل آفرين بود. اين فناورى نخستين بار به دنبال يك تلاش ۹ ساله، در سال ۲۰۰۳ روى تلسكوپ هاى دوقلوى بزرگ رصدخانه «كك » Keck هاوايى به كار گرفته شد. دومين دستاورد بزرگ، ايجاد امكان ساخت آينه هاى بزرگتر بود. بجاى ساخت يك آينه بسيار بزرگ يكپارچه، كه كارى دشوار است و از لحاظ ابعاد، محدوديت دارد، اكنون ستاره شناسان آينه ها را در قطعات كوچكتر مى سازند و سپس آنها را كنار هم قرار مى دهند. جرى نلسون، دانشمند رصدخانه هاوايى، كه اكنون روى تلسكوپ «سى مترى» كار مى كند، پيشتاز اين شيوه است. او گفت زمانى كه به كاشيكارى حمام هاى يونانيان و روميان نگاه مى كرد، ايده كنارهم قرار دادن آينه هاى كوچكتر به ذهنش خطور كرد. تلسكوپ هاى كنونى اكنون از ۳۶ قطعه ساخته شده اند اما در پروژه جديد او، آينه اى متشكل از ۴۹۲ قطعه ساخته خواهد شد. در عالم ستاره شناسى، هرقدر آينه بزرگتر باشد، ميزان نورى كه مى تواند از كيهان جذب كند، بيشتر مى شود. در ۱۵ سال گذشته، رصدخانه «كك» هاوايى كه قطر آينه هاى آن حدود ده متر است، صاحب بزرگترين تلسكوپهاى زمينى جهان بوده است. اما سه رصدخانه بزرگ زمينى كه پيشنهاد ساخت آنها ظرف ده سال آينده مطرح شده، در مقام مقايسه، آينه هاى هاوايى را به آينه هايى كوچك تبديل خواهد كرد.
اهميت خانواده از نظر اسلام
خانواده با وجود اينكه در اكثر جوامع مورد توجه است در جهان بينى اسلامى اهميت و ارزش شايان توجهى به آن داده مى شود. در اين جهان بينى خانواده گروهى متشكل از افراد است كه داراى شخصيت مدنى، حقوقى و معنوى است كه بر اساس نكاح (عقدى كه ارتباط يا مشروعيت ارتباط زن و مرد را معين مى سازد) پديد مى آيد. چنين ارتباطى يك رابطه ساده انگارانه و فاقد مسئوليت پذيرى نيست. بلكه يك پيمان مهم و با اهميتى است كه از جنبه هاى مختلف براى طرفين مسئوليت هايى ايجاد مى كند. چرا كه سلامت چنين پيمانى كه اولين پايه هاى تشكيل يك خانواده است ضامنى است براى سلامت كل جامعه.
كاركرد تربيتى خانواده از ديدگاه اسلام
اسلام از همان ابتداى تولد برنامه ها و دستورات خاصى را براى رشد و تربيت كودك تنظيم فرموده و اجراى آن را بر عهده خانواده قرار داده است. به طورى كه در سراسر دوره كودكى و نوجوانى كه مهمترين دوران رشد وتربيت كودك است برنامه هاى خاص و سفارش هاى تربيتى بسيارى را در انتخاب اسم، شير دادن و از شير گرفتن، در محبت و مهروزى به كودكان و در رعايت عدالت، وفاى به عهد نسبت به آنها چه در دوره بلوغ و چه در دوره نوجوانى بيان داشته است. امام سجاد عليه السلام مى فرمايند: حق كودك تو بر تو اين است كه بدانى وجود او از توست و بد و خوب او در اين دنيا به تو ارتباط پيدا مى كند و بايد بدانى كه در سرپرستى او مسئوليت دارى و مسئول هستى كه او را به بهترين وجه تربيت كنى و بر عهده توست كه او را به خداوند بزرگ راهنمايى كنى.(مكارم الاخلاق صفحه ۲۳۳). همچنين امام سجاد عليه السلام در تأكيد بر اهميت شيوه تربيت درست فرزندان مى فرمايند: با فرزندت آنچنان رفتار كن كه اثر نيكوى تربيت تو مايه زيبايى و جمال اجتماعى او شود. يا اينكه او را چنان تربيت كن كه بتواند در كارهاى مختلف زندگى با عزت و آرزومندى زندگى كند و مايه زيبايى و جمال تو بوده باشد. پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله وسلم مى فرمايند: به كودكان خود احترام بگذاريد و با آداب و روش پسنديده با آنها رفتار كنيد. اسلام علاوه بر تأكيدى كه بر نقش تربيتى خانواده قائل است شيوه هاى مناسب تربيتى را پيش روى خانواده ها قرار مى دهد. به طورى كه با تأكيد بر تكريم و تشويق فرزندان خانواده را از اعمال روشهاى تنبيهى باز مى دارد. حضرت على عليه السلام مى فرمايند: عاقل به وسيله ادب پند مى پذيرد و اين چارپايانند كه جز با زدن تربيت نمى شوند. پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم مى فرمايند: خداى رحمت كند كسى را كه در نيكوكارى و نيكى به فرزندش كمك كند. سؤال شد چگونه فرزند خود را در نيكى كمك بكند؟ فرمود: آنچه در توانايى كودك است و برايش ميسر است، از او بپذيرد و آنچه انجام دادنش براى كودك دشوار و طاقت فرساست از او نخواهد و او را به گناه و طغيان و كارهاى احمقانه وادار نكند. اسلام همچنين به موضوع تفاوت هاى فردى كه مورد توجه روانشناسان است توجه داشته است. از ديدگاه اسلام انسانها از لحاظ ويژگى ها، توانايى و استعدادها متفاوت از يكديگر هستند. بر اين اساس در نظر گرفتن اين تفاوتها را نيز در تربيت فرزندان در خانواده داراى اهميت مى داند. از نمونه احاديثى كه ذكر شد و هزاران شواهد معتبر ديگر مى توان به نقش اهميت خانواده از ديدگاه اسلام پى برد. اسلام سعادت و شقاوت فرد را تحت تأثير خانواده چه در دوران قبل از تولد و چه بعد از تولد مى داند.
كاركرد اجتماعى ـ اقتصادى خانواده از ديدگاه اسلام
اسلام آيين الهى و مقدسى است كه براى خانواده اهميت فراوان قائل است و آن را سنگ بناى مهم حيات اجتماعى مى شناسد. اسلام وحدت جامعه را از وحدت زوجين و وحدت اعضا خانواده مى شناسد و علائق انسانى موجود در خانواده را قابل گسترش و نشر در جامعه به حساب مى آورد . اسلام معتقد است براى اينكه جامعه ها تحت ضابطه در آيند چاره اى جز اين نيست كه نخست خانواده تحت ضابطه درآيد و هر گونه نظم و سازندگى بايد از خانواده آغاز گردد و دامنه سازندگى و گسترش به جامعه كشانده شود و حيات اجتماعى تحت نظم و ضابطه درآيد. اسلام خانواده را كانون اخلاقى جامعه مى داند. نوع تربيت و ارتباطات موجود در خانواده موجد وحدت و منش اجتماعى است. همچنين خانواده را مركزى سرنوشت ساز در جنبه انحراف و عصيان ذكر كرده اند و از آن جهت كه كودك پستى ها و دنائت ها را در آنجا تجربه كرده و آموخته است. صفات اجتماعى كودك برخاسته از خانواده است.
اسلام خواستار نسلى است سالم، پاك و عفيف و موجد افتخار براى جامعه انسانى. چنين نسلى جز در دامن خانواده سالم نمى تواند تربيت شود. وظيفه اى كه خانواده در قبال تربيت فرد دارد و نقش مهمى كه در اين زمينه ايفا مى كند در واقع به وظيفه او در قبال تربيت جامعه پيوند مى خورد . بر اين اساس اسلام با مد نظر قرار دادن تأثيرات خانواده در تربيت فرزندان، سلامت اجتماع را در گروى خانواده سالم مى داند. خانواده علاوه بر رشد وشكوفايى فرزندان، تربيت سالمى را كه همسران از يكديگر دريافت مى دارند را نيز از نظر دور نگه نمى دارد. خانواده سالم چارچوب امنى براى همسر و فرزندان آنهاست. اين چارچوب گسترش يافته چارچوب امن جامعه را فراهم مى سازد.
راضيه حاجى سلطانى
هپاتيت C بيمارى آرام ولى پرخطر
082923.jpg
هپاتيت «سى» C يك بيمارى بالقوه مهم و جدى است كه اگر خوب و كامل درمان نشود مى تواند طى مدتى نه چندان طولانى ، به مرگ بيمار بينجامد. ويروس اين بيمارى از طريق خون آلوده وارد بدن مى شود و با گذشت زمان به كبد صدماتى وارد مى كند. در برخى موارد فرد مبتلا، از بيمارى خود آگاه نيست و زمانى متوجه مى شود كه آسيب دائمى به كبد او وارد شده است.
هپاتيت C چيست ؟
هپاتيت به معناى التهاب كبد است كه ممكن است عامل آن ويروس يا فاكتورهاى ديگر باشد. ساير عوامل التهاب زا الكل ، داروهايى كه تأثير مضرى بر كبد دارند، مواد شيميايى سمى يا اختلالات خود ايمنى است. به گزارش ايرنا در مجموع ۷نوع شناخته شده هپاتيت ويروسى وجود دارد كه عبارتند از: A،B،C،D،E،F،G از ميان اين شكل هاى ويروسى نوع HCV ممكن است علت عمده بيمارى هاى مزمن كبدى باشد كه حدود ۱۷۰ ميليون نفر درسرتاسر جهان را گرفتار كرده است . حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد از افرادى كه در ابتدا به ويروس HCV آلوده شده اند ، ممكن است به نوع مزمن مبتلا شوند، به اين معنى كه بيمارى طى ۶ ماه از بين نمى رود. در حال حاضر هيچ واكسنى براى پيشگيرى از ابتلا به هپايت C وجود ندارد ، اما درمان آن با داروهاى مناسب مى تواند تكثير ويروس در بدن را كاهش دهد، يا آن را متوقف سازد. علائم بيمارى هپاتيت C  مانند ساير بيمارى ها درافراد مختلف ، متفاوت است. در بعضى از افراد علائم متعددى ديده مى شود و در برخى ديگر اصلاً علائمى بروز نمى كند، به طوريكه ممكن است فرد سالها به اين بيمارى مبتلا باشد،اما به دليل عدم وجود علائم از بيمارى خود بى خبر باشد. اين علائم مى توانند بطور متناوب بروز كنند و يا فقط به صورت موقتى باشند، اگرچه آسيب كبدى مى تواند در هر صورتى ، چه علائم باشد و چه نباشد، رخ دهد. همچنين اين امكان وجود دارد كه علائم بيمارى شديد باشد،اما هيچگونه آسيب دائمى به كبد وارد نشود و نكته ديگراين است كه تنها داشتن يك يا چند علامت بيمارى نمى تواند دليل بر وجود ويروس در بدن شما باشد. علائم تقريباً در ۵ درصد از تمام موارد بيمارى بروز مى كند كه عبارتند از: خستگى ، درد ، تب ، لرز، تهوع و استفراغ ، زردى ، تحريك پذيرى در ناحيه شكم و كاهش وزن بدون دليل. در صورتى كه فكر مى كنيد در معرض خطر ابتلا به بيمارى قرار داشته ايد ، بهتر است با پزشك خود در زمينه انجام آزمايش هايى براى تشخيص هپاتيت C مشورت نماييد تا نگرانى تان رفع شود. تنها راه كسب اطمينان از ابتلا يا عدم ابتلا به هپاتيت C آزمايش خون است كه مى تواند در هر آزمايشگاهى با يك روش ساده انجام گيرد. درصورتيكه نياز به اطلاعات بيشتر درباره آزمايش هاى خون داريد با پزشك خود صحبت كنيد.
چگونه بيمارى هپاتيت C گسترش مى يابد ؟
ويروس هپاتيت C تنها مى تواند از طريق خون يا فرآورده هاى خونى سرايت كند. راه هاى معمول انتقال آن عبارتند از جراحت هاى ناشى از فرو رفتن سوزن سرنگ آلوده در بدن كه درميان كاركنان مراكز بهداشتى درمانى متداول است - تزريق خون از اواسط سال  ۱۳۷۰(پس از اين سال بانك هاى خون نظارت جدى و مستمرى را باانجام آزمايش هاى جديد جهت تشخصيص ويروس هپاتيت C آغاز كردند.) استفاده مشترك از سرنگ - بيمارانى كه تحت دياليز خون قرار مى گيرند - انجام طب سوزنى ، سوراخ كردن جايى از بدن يا الكتروليز با سوزن هاى غيراستريل و غير بهداشتى - انجام تاتو ( خالكوبى ) با سوزن هاى غير استريل و يا سوزن هايى كه در رنگ هاى آلوده فرو برده  شده اند - استفاده از وسايل شخصى ديگران مانند تيغ ،مسواك ، ناخن گير يا سوهان ناخن و ساير لوازمى كه ممكن است به خون آغشته باشند. از ديگر راه هاى انتقال مى توان به استفاده مشترك از تيغ ، شانه ، خميردندان و يا ساير محصولات بهداشتى و دهانى اشاره كرد. روابط ميان يك فرد مبتلا و يك فرد سالم كه به تماس خونى مثلاً از طريق يك بريدگى يا زخم باز در بدن منجر شود نيز مى تواند زمينه ساز ابتلا به هپاتيت C باشد . هپاتيت C همچنين مى تواند در هنگام تولد از مادر به فرزند منتقل شود كه البته اين امر به ندرت اتفاق مى افتد. بر طبق مطالعات ، آمار ابتلا از اين طريق در حدود ۵ درصد است .تغذيه نوزاد با شير مادر از راههاى انتقال اين بيمارى به شمار نمى رود. اگر مبتلا به بيمارى هپاتيت C هستيد يا همسر شما اين بيمارى را دارد و باردار است يا قصد داريد صاحب فرزندى شويد ، قبلا با پزشك خود در زمينه اقدام هاى احتياطى لازم صحبت كنيد.
اگر فكرمى كنيد به بيمارى هپاتيت C مبتلا شده ايد چه اقداماتى بايد انجام دهيد ؟
در صورتى كه گمان مى كنيد ممكن است در معرض خطر ابتلا به هپاتيت C باشيد و يا دچار آن شده ايد ، لازم است هر چه سريع تر با پزشك معالج خود صحبت كنيد و آزمايش هاى لازم را انجام دهيد. اقدام ديگرى كه مى توانيد انجام دهيد ، مراجعه به آزمايشگاه براى انجام آزمايش  مورد نظر است كه آزمايشى بسيار ساده و تنها نياز به يك نمونه از خون شما و صرف چند دقيقه وقت دارد. در بسيارى از بيماران مبتلا به هپاتيت C زمانى علائم بروز مى كند كه ويروس آسيب جدى به كبد وارد كرده باشد . در صورت عدم درمان ، اين بيمارى عواقب وخيمى از جمله سيروز كبدى ، نارسايى كبدى ، سرطان كبد و حتى مرگ را نيز به دنبال خواهد داشت .