نسخه
PDF
شماره ۵۵۳۸ - ۲۹ بهمن ۱۳۸۶ - ۱۰ صفر ۱۴۲۹ - ۱۸ فوريه ۲۰۰۸ 
آيينه هنر
فهرست صفحه ها
صفحه اول
رويدادهاى داخلى
اقتصادى
سينمايى
گردشگرى
بين الملل
آيينه هنر
حوادث
اجتماعى
ورزشى
صفحه آخر
مرورى بر مكاتب هنر نگارگرى
مرورى بر مكاتب هنر نگارگرى
نگاره هاى الوان تاريخ هنر ايران
083403.jpg
آيينه هنر: نگارگرى ايرانى كه به اشتباه مينياتور نيز خوانده مى شود شامل آثارى از دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ايران است كه بيشتر به صورت مصورسازى كتب ادبى، علمى و فنى، تاريخى و همچنين برخى كتب مذهبى همچون خاوران نامه توسط هنرمندان چيره دست ايران زمين انجام گرفته است. اولين آثارى كه بتوان نام نقاشى بر آنها نهاد در غار دوشه لرستان و با حدود هشت تا ده هزار سال قدمت به دست آمده است. در دوره هاى تاريخى آنچه را كه بتوان نقاشى ناميد در ديوارنگارى هاى اشكانى و ساسانى مى توان ديد. با ورود اسلام به ايران اين كشور تا مدت ها به دست امويان و عباسيان اداره شد و از آن پس با روى كار آمدن سلسله هاى ايرانى سامانيان، غزنويان و آل بويه استقلال از دست رفته ايرانيان تا حدودى به آنها بازگشت. از اين پس زمينه براى احياى هنر و فرهنگ ايرانى فراهم شد و هنر ايرانى در خدمت اسلام درآمد عمده آثار به دست آمده در اين دوران شامل مصورسازى كتب مى باشد و كمتر شامل نقاشى ديوارى كاخ هاست. همچنين عنوان مى شود كه مسلمين در حين ترجمه آثار يونانى و بيزانسى تصاوير اين كتب را نيز كپى بردارى كرده اند. به منظور درك و توضيح بهتر تأثير و تأثرات نگارگرى ايرانى آن را در دوره هاى مختلف حكومتى سلسله هاى ايرانى و يا پايتخت هاى همين حكومت ها همچون مكتب سلجوقى، عباسى، شيراز يا براى مثال هرات دسته بندى مى كنند. با روى كار آمدن عباسيان(۶۵۶- ۱۳۳ه. ق)، بغداد به عنوان اولين مركز مصورسازى كتب در دنياى اسلام مطرح شد و با مصورسازى كتبى كه بيشتر جنبه علمى و فنى و كمتر جنبه ادبى داشتند كار خود را پى گرفت. مكتب بغداد كه آن را مكتب عباسى نيز ناميده اند را برخلاف مكاتب ديگر مكاتب نگارگرى نمى توان مكتبى ايرانى ناميد چراكه از يك سو زير تأثير هنر بيزانس و از سويى ديگر در استيلاى هنر ايرانى ساسانى است،از اين روى اين مكتب را مكتب بين المللى مى دانند. نگاره هاى اين مكتب ساده و زيباست. البسه از پرداخت قابل توجهى به خصوص در چين و شكن جامه ها برخوردار است و همچنين استفاده از نقوش انارى،بال هاى فرشته گون و شيوه هاى باز نمايى حيوانات وام گرفته شده از هنر ساسانى است و در بيشينه اين نگاره ها شاخه و برگى به نشانه طبيعت به چشم مى خورد. از خصوصيات ديگر اين نگاره ها مى توان به پس زمينه هاى ساده كه يا بدون رنگ رها شده و يا به طور اجمالى رنگ آميزى شده اند گويى كه نگاره ها در فضا رهايند، رنگ ها در نگاره  اصلى اندك  هستند ولى با هماهنگى اى چشم نواز به كار رفته اند. از قرن چهارم(ه. ق) سبكى در نگارگرى ايران ظهور مى يابد كه آن را سبك سلجوقى مى نامند. اين سبك اولين مكتب ايرانى در زمينه نگارگرى است. در اين دوره دوباره تصوير سازى كتاب ارژنگ مانى رونق مى يابد. از منظر ديدارى(بصرى) در اين مكتب همچنان تركيب بندى هاى ساده همچون مكتب عباسى حفظ شده ولى تأثيراتى كه از نقاشى عهد ساسانى(و پيش از اسلام) و سلايق شرق دور(چين) بر اين مكتب حاكم شده وجه عمده تمايز آن با مكتب عباسى است. در دانشنامه ويكى پديا پيرامون آثار اين مكتب آمده است: در بسيارى از پيكره ها هاله اى دور سر وجود دارد كه به دليل جدا كردن پيكره از پس زمينه استفاده شده،سرها بزرگ تر از بدن هستند و بر بازوها عموماً بازوبندى به چشم مى خورد. اولين مكتب نگارگرى ايرانى كه در تبريز پايه ريزى شده است، به نام همان شهر، مكتب تبريز ناميده اند. در دوران صفوى و بازگشت حكومت به تبريز مكتب ديگرى با همين نام در نگارگرى شكل گرفت. در اين مكتب براى اولين بار در تاريخ ايران مصور سازى كتب به شكل كارگاهى و در مجموعه اى به نام ربع رشيدى كه به همت خواجه رشد الدين فضل ا... بنا شده بود به انجام مى رسيد. پايان جنگ(حملات مغولان به ايران) زمينه  را براى تبادلات فرهنگى فراهم كرد، از اين رو بيشترين تأثير از هنر شرق دور در اين دوره به چشم مى خورد، نگاره هاى اين مكتب در شكل هاشور زنى متأثر از مكتب تانگ در چين و در شكل پرداخت موضوع مشابه نقاشى هاى دوره يوآن چين است و همچنين مؤلفه هاى هنرى بيزانس در اندازه اى كمرنگ تر در اين نگاره ها به چشم مى خورد.در سده هشتم(ه. ق) و همزمان با حكومت ايلخانان مغول در ايران، شيراز كه به واسطه هوشيارى حكمرانانش از حملات مغولان در امان مانده بود، محيطى امن براى ادامه سبك كهن نگارگرى ايرانى بدون تأثيراتى كه به واسطه اين تهاجمات بر نگارگرى ايرانى چيره شده بود ايجاد كرد و نوآورى هايى چند به آن افزودند. همين شيوه ۲ قرن بعد و در مكتب اوليه هرات به گونه مسلط در نگارگرى ايرانى تبديل شد. مكتب جلايرى يا تبريز- بغداد(كه به واسطه حضور حكومت در دو مركز به اين نام خوانده شده)، سبكى در نگارگرى ايرانى است كه پس از فروافتادن حكومت ايلخانان در ۷۳۶ه. ق و در دوران حكومت جلايرى ها(۷۵۷- ۷۴۰ ه. ق)در اين رشته هنرى رايج گرديد، كتاب آرايى در دربار جلايريان خصوصا در دربار آخرين پادشاه جلايرى(سلطان احمد جلايرى) رونق ويژه  و سبكى خاص يافت. خصوصيات ديدارى در اين مكتب با حذف عناصر چينى و بيزانسى به سمت تصوير كردن دنياى شاعرانه، خيالى و آرمانى نقاش مى رود از ديگر خصوصيات مى توان به استفاده از طيف گسترده رنگى و به كارگيرى و نمايش بديع و كامل معمارى در نگاره هاست. از اين دوران به بعد در كتب نگاره ها نقشى مهم تر يافتند و ديگر در كنار نوشتار يا مكمل نوشتار به شمار نمى رفتند بلكه صفحه اى كامل به آن ها اختصاص مى يافت. در دوران تيموريان(سده۹ ه. ق) و حضور اسكندر سلطان و ابراهيم سلطان در شيراز زمينه براى بروز دوباره ويژگى هاى ديدارى مكتب شيرازفراهم شد. قرينه سازى در نگاره هاى اين مكتب به طور قابل ملاحظه اى ديده مى شود و همچنين تضاد رنگى عناصر نگاره و پس زمينه آن، استفاده از ابرهاى پيچان و سادگى در تركيب  بندى ها از مهم ترين ويژگى هاى ديدارى اين مكتب است. پس از مرگ تيمور(سلسله تيموريان) فرزندش شاهرخ به سلطنت رسيد و از آن پس هرات به پايتختى برگزيده شد، به واسطه توجه و حمايت بى دريغ شاهرخ و وليعهدش بايسنقر ميرزا تهيه كتب مصور اين بار در هرات و در كتابخانه بايسنقر ميزا رونق گرفت و پس از چندى ويژگى هاى خاص خود را يافت. تركيب  بندى متقارن و عموماً دايره وار از خصوصيت اصلى اين مكتب است، سود جستن از رنگ هاى غنى و شفاف، تزيينات فراوان و حذف كامل عناصر چينى وبازتاب عناصر ايرانى مكتب شيراز مكتبى كاملاً ايرانى پديد آورد. فعاليت كارگاه هاى نگارگرى پس از مرگ شاهرخ و بايسنقر ميرزا تا اندازه اى رنگ ركود گرفت و اين ركود تا هنگام به قدرت رسيدن سلطان حسين بايقرا (آخرين شاه تيمورى از ۹۱۲- ۸۷۳ه. ق) ادامه يافت و هنرمندان بزرگى را پروراند، همچون: محمد سياه قلم، روح ا... ميرك و از همه مهم تركمال الدين بهزاد كه بسيارى او را تابناك ترين چهره نگارگرى مى دانند. بهزاد ضمن ادامه دستاوردهاى مكتب هرات اول و ويژگى هايى را به آثارش افزود كه تا پيش از اين دوران بى سابقه است. وى براى اولين بار سعى در نمايش و طراحى دقيق پيكره انسانى كرد، موضوعات روزمره را در آثارش به تصوير كشيد، اولين نمونه هاى تك پيكره(فيگور) را پديد آورد و همچنين نخستين رقعه ها(نمونه نگاره جدا از كتاب مثل يك پرتره) را در نگارگرى نقش زد.
امكان رقابت بيش از ۱۰ رشته هنرى در جشنواره فرش
083337.jpg
آيينه هنر: مجموعه دانشجويان كشور در جشنواره فرهنگى، هنرى فرش در بيش از ۱۰ رشته مختلف هنرى امكان رقابت و خلق اثر دارند. حميد كارگر، دبير اين جشنواره گفت: «اين براى نخستين بار است كه همه دانشجويان كشور در هر رشته و مقطعى از تحصيل مى توانند در زمينه هاى گوناگون علمى، هنرى و ادبى با موضوع فرش به خلق اثر پرداخته و آفرينش هاى خود را در يك جشنواره كشورى با محوريت فرش ايرانى به رقابت بگذارند.» وى افزود: «دانشجويان تا هشتم اسفندماه امسال براى ارسال آثار خود به دبيرخانه جشنواره فرصت دارند و پس از آن تا پايان اسفندماه داورى هاى تخصصى در هر يك از رشته ها صورت مى پذيرد و آثار برگزيده نيز در هفته نخست ارديبهشت ماه سال آينده در دانشگاه كاشان معرفى مى شوند.» علاقمندان مى توانند براى دريافت اطلاعات بيشتر با دبيرخانه مركزى جشنواره واقع در تهران، خيابان سپهبد قرنى، نرسيده به پل كريمخان پلاك ۱۸۵ ساختمان شماره ۵ وزارت بازرگانى، طبقه هشتم مراجعه كنند.
بهار نمايش در شيراز
آيينه هنر: يازدهمين جشنواره منطقه اى «بهار نمايش» در دانشگاه شيراز ارديبهشت ماه سال آينده برگزار مى شود. اين جشنواره توسط كانون تئاتر دانشگاه شيراز و از تاريخ ۲۸ ارديبهشت تا ۱۲ خرداد ماه برگزار و در اين جشنواره كه با نام «جشنواره تئاتر دانشجويى بهار نمايش»  برگزار مى شود، گروه هايى از تمام استان هاى جنوبى اعم از چهارمحال و بختيارى، كهكيلويه و بويراحمد، خوزستان، بوشهر، فارس، هرمزگان، كرمان و سيستان و بلوچستان حضور خواهند داشت.
«عصرى با نمايش ايرانى» در تماشاخانه سنگلج
برنامه «عصرى با نمايش ايرانى» همزمان با برنامه «عصرى با هنرمندان پيشكسوت» قبل از پايان سال جارى در تماشاخانه سنگلج تهران؛ برگزار مى شود. مهدى وجدانى؛ مسئول روابط عمومى تماشاخانه سنگلج تهران با اعلام اين خبر به سايت ايران تئاتر گفت: «چندى قبل فراخوان نخستين دوره نمايشنامه خوانى تماشاخانه سنگلج تهران با عنوان عصرى با نمايش ايرانى از سوى تماشاخانه سنگلج اعلام شد و شوراى انتخاب آثار اين فراخوان نيز بازخوانى متون را آغاز كرده است.» وى در ادامه افزود: «تاكنون بالغ بر ۴۴ متن ارسال شده كه تمام تلاش ما بر اين است كه پس از پايان بيست و ششمين جشنواره بين المللى تئاتر فجر برنامه عصرى با نمايش ايرانى را آغاز كنيم. » اين برنامه در كافه ترياى تماشاخانه سنگلج تهران برگزار مى شود كه متعاقبا زمان دقيق آن اعلام خواهد شد.
وجود گنجينه اى از نسخه هاى خطى ايرانى در هند
083418.jpg
آيينه هنر: بسيارى از نسخه هاى خطى زبان فارسى كه قدمت برخى از آنها به پنج قرن مى رسد در انجمن آسيايى و موسسه مطالعات شرق شناسى هند نگهدارى مى شود. يكى از مراكز نگهدارى نسخه هاى خطى در هند، «انجمن آسيايى» است كه در شهر كلكته در سال ۱۷۸۴ ميلادى تأسيس شد. اين انجمن، هزاران نسخه خطى را گردآورى و نگهدارى مى كند. شمار قابل توجهى از نسخه هاى خطى منتشر نشده انجمن آسيايى، به زبان فارسى است. دانشگاه قديمى كلكته عهده دار حفاظت از شمار قابل توجهى از نسخه هاى خطى است كه اين دانشگاه، در سال ۱۸۵۷ ميلادى بنيانگذارى شد. شمار نسخه هاى خطى دانشگاه كلكته، را افزون بر ۴۲ هزار نسخه ذكر كرده اند. اين نسخه ها، به زبان هاى فارسى، عربى، تبتى، بنگالى، تاميلى، مالايى و چند زبان محلى هند هستند. از ديگر مراكز نگهدارى نسخه هاى خطى، «انستيتوى مطالعات شرق شناسى» شهر پوناست كه در سال ۱۹۱۷ ميلادى تاسيس شد. كنون، بيش از ۲۰ هزار نسخه خطى در اين مركز وجود دارد. اين نسخه ها، در موضوعات مختلف (فلسفه، پزشكى، تاريخ، ادبيات، مذهب، موسيقى) تقسيم بندى شده اند.
آغاز داورى نهايى آثار هفتمين دوسالانه نقاشى معاصر ايران
083370.jpg
داورى نهايى آثار هفتمين دوسالانه ملى نقاشى معاصر ايران از يكم اسفند انجام مى شود. غلامعلى طاهرى، عضو شوراى سياستگذارى هفتمين دوسالانه ملى نقاشى معاصر ايران، در گفتگو با باشگاه خبرنگاران اظهارداشت: «داورى نهايى آثار به نمايش گذاشته شده در نمايشگاه هفتمين دوسالانه ملى نقاشى معاصر ايران مى بايست همزمان با برگزارى اين نمايشگاه صورت گيرد اما به دليل حضور نداشتن داورى خارجى «آكسو» در ايران بر آن شديم تا داورى نهايى اين دوسالانه را روز چهارشنبه با حضور تنها داور خارجى و نيز هيأت انتخاب اين دوسالانه انجام دهيم.» وى اظهار داشت: «بر همين اساس داورى نهايى آثار دوسالانه ملى نقاشى معاصر ايران روز چهارشنبه اول اسفند به مدت ۲۰ روز برگزار مى شود و در نهايت برگزيدگان هفتمين دوسالانه ملى نقاشى معاصر ايران اعلام مى شوند.»
سخنرانى قطب  الدين صادقى در هشتمين مجله شفاهى صفير
083433.jpg
آيينه هنر: هشتمين شماره از مجله شفاهى صفير با سردبيرى جواد ذوالفقارى و سخنرانى قطب الدين صادقى چهارم اسفند ماه برگزار مى شود. اين برنامه توسط انجمن نمايشگران عروسكى خانه تئاتر برگزار مى شود، آخرين جلسه از اين مجله شفاهى تئاتر عروسكى در سال ۸۶ خواهد بود. در اين جلسه قرار است قطب الدين صادقى درباره «تئاتر و نمايش عروسكى» سخنرانى كند و در كنار آن يك نمايش كوتاه عروسكى با كارگردانى مهدى فرشيد سپهر اجرا شود. «نشانه هاى نمايش عروسكى در ايران»  نيز با حضور پوپك عظيم پور در اين جلسه بررسى مى شود. گفتنى است: هشتمين شماره صفير روز شنبه- چهارم اسفند- از ساعت ۱۶ تا ۱۸ در تالار اجتماعات خانه تئاتر برپا مى شود.
كشف «ساعتهاى داغ» مارگريت دوراس پس از ۶۷ سال
083415.jpg
يك رمان اسرارآميز منتسب به «مارگريت دوراس»؛ نويسنده سرشناس فرانسوى؛ در يكى از كتابفروشى هاى پاريس پيدا شد. به گزارش مهر به نقل از فيگارو، اين كتاب با عنوان «ساعتهاى داغ» و به قلم «ام دوناديو» (نام مستعار دوراس) در سال ۱۹۴۱ و در ۱۹۵ صفحه در پاريس منتشر شده است. «دومينيك نوگز» نويسنده و فيلسوف فرانسوى بعد از يافتن اين كتاب گفت: «ام دوناديو نام مستعار مارگريت دوراس است. او اين كتاب را در طول جنگ جهانى دوم و در توصيف شرايط نامساعد تغذيه نوشته است. » وى در مورد چگونگى يافتن اين اثر گفت: «من كتاب را از يك كتابفروشى خريدم. ساعتهاى داغ از جمله كتابهاى نايابى است كه در همان سال انتشار تمام شد. من از نام مستعار اين نويسنده و همچنين از خود كتاب اطلاعات دقيقى داشتم و به محض ديدن كتاب ۲۵ فرانك پرداختم و آن را خريدم. »