«بيشتر از يك دهه گذشته، هنگامى كه كوفى عنان به عنوان دبيركل سازمان ملل مسئوليت نيروهاى حافظ صلح اين سازمان را بر عهده داشت، كارش نظارت بر كلاه آبى هايى بود كه نتوانستند از قتل عام صربرنيتسا و همين طور قلع و قمع توتسى ها در روآندا جلوگيرى كند. اين دو تراژدى باعث لكه دار شدن آوازه عنان شدند و اين در حالى است كه وى دو دوره دبير كل سازمان ملل بود. هم اكنون از عنان بازنشسته خواسته شده تا در كنيا ميانجى گرى كند؛ كنيايى كه در آن كشتارهاى قبيله اى كه پس از برگزارى انتخابات مناقشه آميز رياست جمهورى در ۲۷ دسامبر آغاز شد، هنوز به قوت خود باقى است.» به گزارش ايسنا اسكات جانسن، خبرنگار مجله نيوزويك در مورد مذاكرات صلح در كنيا كه شاهد پيشرفت هايى در آنها بوديم، گفتگويى با كوفى عنان، دبيركل سابق سازمان ملل انجام داده است كه متن آن در زير مى آيد:
نيوزويك: وضعيت مذاكرات صلح كنيا به چه ترتيب است؟
عنان: ما هم اكنون در مرحله حساس حل و فصل بحران سياسى به سر مى بريم. هر دو طرف شرايط خود را اعلام كرده اند. دولت احساس مى كند كه پيروز مستقيم انتخابات است اما اپوزيسيون فكر مى كند كه دولت «به طور مستقيم و صادقانه» آراى آنها را دزديده است و من بايد در اين بين پلى ميان آن ها ايجاد كنم.
نيوزويك: وقايع روآندا و بوسنى شخصا به چه اندازه بر شما سنگينى مى كند؟
عنان: ما با شتاب تمام به پيش مى رويم. هر اندازه كه اين وضعيت بيش تر جلو رود، كشتار بيشترى صورت خواهد گرفت و در واكنش به آن شما شاهد كشتارهاى انتقام جويانه بيشترى نيز خواهيد بود. اگر مراقب و مواظب نباشيد با مشكلات جدى رو به رو خواهد شد. ما بايد پيشنهادى را مطرح كنيم تا تضمين دهيم كه به طور معمول هر پنج سال يك بار به اين وضعيت دچار نخواهيم شد.
نيوزويك: شما بايد بار ديگر با مسأله پاك سازى قومى دست و پنجه نرم كنيد.
عنان: چه نسل كشى باشد و چه پاكسازى قومى، اول با تحقير و خوارى يك فرد شروع مى شود. بعضى ها خيلى زود مرا مقصر واقعه روآندا شناختند. اين اقدام آنها باعث تعجب كشورهاى عضو سازمان ملل شد و بسيار برايشان دردآور بود زيرا بعضى از اين كشورها بهتر از ما مى دانستند كه در روآندا چه مى گذرد. اما جداى از اين قضيه، به عنوان يك انسان، واقعه روآندا بر شما سنگينى خواهد كرد و وجدانتان را عذاب مى دهد. اما بله، اين درگيرى ها بر من تأثير گذاشتند. بعضى از جرائم آن چنان شرم آورند كه ما نمى توانيم به آنها بى اعتنا باشيم. ما بايد از خود بپرسيم كه هر كدام از ما چه كارى مى تواند انجام دهد.
نيوزويك: شما در گذشته گفته بوديد كه جنگ هاى برادركشى آفريقا را تخريب كرده اند و الان دوباره در كنيا اين گونه جنگ ها در جريانند.
عنان: آفريقا را چه شده است؟ بله من پس از نسل كشى در رواندا اين سؤال را مطرح كردم كه جامعه ما را چه شده كه باعث شده است ما مرتب به يك ديگر حمله كنيم؟ نه تنها ما خودمان به يكديگر حمله مى كنيم، بله مقصر آن را هم ديگران مى دانيم. بايد بگويم كه اين يك سرطان داخلى است كه ما بايد آن را درمان كنيم.
نيوزويك: و از شما به خاطر اين سؤال انتقاد كردند؟
عنان: بله از من به اين خاطر انتقاد كردند. اما اين يك واقعيت است. خوب است كه از حمايت جامعه جهانى برخوردار باشيد. اما ريشه اين مسأله اين جاست. ما مى دانيم كه مشكل چيست. ما مى دانيم كه چه كارى بايد براى مقابله با آن انجام دهيم.
نيوزويك: خوب، پس مشكل چيست؟
عنان: در كنيا ۴۲ گروه قومى وجود دارد. شما بايد بسيار مراقب باشيد كه مردم اين احساس را داشته باشند كه تحت پوشش كامل دولت هستند، كه به هيچ كس بى توجهى نمى شود، كه عليه كسى تبعيض صورت نمى گيرد، كه همه از رفاه اقتصادى و دسترسى به منابع برخوردارند، كه همه به ثروت و قدرت به طور مساوى دسترسى دارند. اما در قانون اساسى كنيا ساختارى وجود دارد كه اجازه توزيع يكسان قدرت را نمى دهد. در محيطى كه هر گروهى كاملا تحت نظر دارد كه گروه رقيبش چه به دست آورده و چه چيزى را از دست داده، رياست جمهورى بسيار قوى وجود دارد.
نيوزويك: شما از استفاده از ارتش كنيا حمايت كرده ايد. اما در ارتش نيز دسته بندى هاى قومى وجود دارد.
عنان: بله مى دانم. اما اگر از ارتش در حفاظت از غير نظاميان استفاده نشود، پس ديگر فايده اين ارتش چه خواهد بود. مطمئنا انتقال كالا به بازار به عنوان خدمت به مردم از اهميت خاصى برخوردار است اما وقتى مردم مرده باشند، فايده اين كار چه خواهد بود؟
نيوزويك: چه كارى از دست جامعه بين المللى مشخصا در اين مورد ساخته است؟
عنان: مهم است كه جامعه بين المللى در اين زمان يك صدا باشد. اختلاف وجود دارد اما تفاهم نيز در كنار آن وجود دارد. آن ها متوجه هستند كه از اختلافاتشان سوء استفاده خواهد شد.
نيوزويك: ديدگاه شما در اين مورد تغيير كرده است؟
عنان: مثلا دارفور را در نظر بگيريد، همه مى دانستند كه اتحاديه آفريقا از ظرفيت و منابع لازم براى كنترل اوضاع اين منطقه برخوردار نيست، اما همه با آگاهى از اين نواقص از فرستادن هيأت حافظ صلح اين اتحاديه حمايت كردند زيرا مى خواستند بگويند كه اقدامى در اين راستا انجام داده اند. اين رفتار رياكارانه است. اين يك تقلب است و اين باعث فريب دادن آن هايى مى شود كه در اين موقعيت قرار دارند. در واقع، بهتر است وعده كمكى را كه مى دانيد توانايى انجام آن را نداريد، ندهيد.
نيوزويك: شما گفته ايد كه در اين زمان به سختى مى شود به شخصيت ديكتاتورهاى آفريقايى پى برد زيرا آنها توانايى صحبت كردن را از دست داده اند. آيا مى شود اين مسأله را به وضعيت كنونى تعميم دهيم؟
عنان: ما پس از استقلال دچار وضعيتى شديم كه افراد تشنه قدرت وارد سياست شدند و بعد شرايطى را به وجود آورديم كه در آن برنده، صاحب همه چيز خواهد بود. در بسيارى از كشورها، افرادى كه مى خواهند پول در بياورند، وارد تجارت و بيزينس مى شوند. اما در آفريقا افرادى كه مى خواهند پول دار شوند، وارد سياست مى شوند. اين وضعيت سالمى نيست اما در عين حال بسيار سودآور نيز است.
نيوزويك: در مورد رهبران كنيا چه طور؟
عنان: [مى خندد] به نظرم به اندازه كافى در اين مورد حرف زده ايم.
نيوزويك: آيا شما از باراك اوباما حمايت مى كنيد؟
عنان: كسى از سوى من در آن انتخابات شركت نكرده است.
نيوزويك: با توجه به تجربه شما با دولت كلينتون و روآندا، آيا از سر كارآمدن يك دولت ديگر كلينتونى نگرانيد؟
عنان: به نظر من، كلينتون امروزى با كلينتون آن روزها كه نمى خواست به روآندا برود تفاوت دارد. به گمانم كلينتون جديد نيز از كلينتون قديمى درس هايى ياد گرفته است. البته كسى كه نامزد شده است، هيلارى است و نه بيل (كلينتون) . همين طور اين كه ما نمى دانيم وى چگونه دولتى تشكيل خواهد داد. مطمئن هستم كه واكنش اين دولت به مسأله اى هم چون روآندا بسيار متفاوت خواهد بود.
