«نيكلا ساركوزى» رئيس جمهورى فرانسه در خلال سفر اخير خود به آفريقا با طرح تجديدنظر در قراردادهاى نظامى پاريس و برخى از كشورهاى آفريقايى از سياست نوين پاريس در قاره سياه خبر داد. ساركوزى كه هفته گذشته در آفريقاى جنوبى و در جمع نمايندگان مجلس ملى اين كشور سخن مى گفت، خاطرنشان كرد: فرانسه در نظر دارد در سياست هاى سنتى خود در آفريقا تجديدنظر كند. به گفته ساركوزى، پاريس در نظر ندارد نيروهاى نظامى خود را در آفريقا به صورت نامحدود حفظ كند. وى در بخش ديگرى از سخنان خود افزود: با تجديدنظر در قراردادهاى نظامى دوجانبه فرانسه و برخى از كشورهاى آفريقايى، پاريس اميدوار است از اين پس كشورهاى عضو اتحاديه آفريقا و اتحاديه اروپا نقش موثرترى در تأمين صلح و امنيت در قاره آفريقا ايفا كنند. به گزارش ايرنا رئيس جمهورى فرانسه همچنين مدعى شد كه كشورش قصد ندارد ژاندارم آفريقا باشد و زمان گسست از دوران موسوم به «فرانس آفريك» (فرانسه- آفريقا) فرا  رسيده است. آگاهان مسايل آفريقا اين عبارت «فرانس آفريك» را يادآور دوران استعمار و حكمرانى پاريس بر بخش هاى وسيعى از قاره سياه مى دانند. بيان مواضع جديد ساركوزى در آفريقاى جنوبى و اعلام تجديدنظر در چگونگى استقرار نظاميان فرانسوى در قاره سياه، در حقيقت از مدت ها پيش از ساركوزى انتظار مى رفت. وى در ماه مارس سال ۲۰۰۶ميلادى (فروردين-ارديبهشت ۱۳۸۵) و هنگامى كه سوداى در دست گرفتن زمام قدرت را در فرانسه داشت، طرح خود را براى گسست از دوران «فرانس آفريك» اعلام كرده بود. ساركوزى در آن سال و در سخنانى كه در شهر كوتونو، پايتخت كشور آفريقايى بنين، خطاب به رهبران اين قاره ايراد كرده بود، بر اين نكته تأكيد داشت كه در صورت رسيدن به قدرت در سياست هاى سنتى پاريس در آفريقا تجديدنظر خواهد كرد. با اين همه رئيس جمهورى فرانسه ده ماه پس از جلوس بر مسند رياست جمهورى در كاخ اليزه سرانجام درخصوص سياست هاى نوين پاريس در آفريقا لب به سخن گشود. سخنانى كه با بررسى شرايط موجود سياسى قاره سياه، روابط پاريس با مستعمرات پيشين آن و همچنين چگونگى استقرار نظاميان فرانسوى در اين قاره تضادهاى فراوانى را آشكار مى سازد. ساركوزى در شرايطى گسست دوران فرانس آفريك را اعلام مى كند كه نيروهاى نظامى مجهز كشورش به پيچيده ترين جنگ افزارهاى مرگبار در بخش عظيمى از آفريقا حضور دارند و همچنان به شكلى گسترده از توان نقش آفرينى خود در بحران هاى سياسى و نظامى اين قاره استفاده مى كنند. آخرين نمايش قدرت فرانسويان در آفريقا به زمانى دور باز نمى گردد. نيروهاى نظامى فرانسه مستقر در پايگاه هاى نظامى اين كشور مستقر در چاد در خلال درگيريهاى داخلى اين كشور كه از اوايل ماه فوريه (نيمه بهمن ماه) شدت گرفته بود، به گونه اى موثر و گسترده حضور داشتند و در كنار نيروهاى دولتى عليه مخالفان سياسى و نظامى وى وارد عمل شدند. «محمودو مبوج» هماهنگ كننده مجمع غيرنظاميان و سازمان غيردولتى «شفافيت بين الملل» مستقر در سنگال در اين زمينه خاطرنشان كرده است كه بدون مداخله نظامى نيروهاى فرانسوى در چاد حكومت «ادريس دبى اينتو» رئيس جمهورى اين كشور سرنگون و وى به طور قطع از مسند قدرت سرنگون شده بود. چاد تنها كشور آفريقايى نيست كه زخم مداخله بيگانگان فرانسوى را بر پيكر خود دارد. ساحل عاج ديگر مستعمره پيشين فرانسه در آفريقا از زمان به قدرت رسيدن «لوران گباگو» به عنوان رئيس جمهورى اين كشور در نوامبر سال ۲۰۰۴ ميلادى روابطى پر تنش را با پاريس تجربه مى كند. مخالفان گباگو كه از حمايت پاريس برخوردارند تاكنون درگيرى هاى خونينى را در اين كشور موجب شده اند. نيروهاى فرانسوى نيز در اين ميان با شدت عمل تمام بر ضد نيروهاى دولتى وارد عمل شدند و در مواردى نقاط غيرنظامى «ابيجان» پايتخت ساحل عاج و همچنين تظاهركنندگان هوادار رئيس جمهورى اين كشور را از زمين و هوا بمباران كرده و تلفات سنگينى را به غيرنظاميان وارد كردند. با توجه به سنت سياسى فرانسه در آفريقا كه «مداخله نظامى هنگام اقتضاى منافع اين كشور» از محورهاى تغييرناپذير آن است، مواضع ساركوزى در تجديد- نظر در اين سنت را بايد با تاملى بيشتر نگريست. اين امر با در نظر داشتن سخنان «هروه مورن» وزير دفاع فرانسه بيشتر جلب نظر مى كند. وزير دفاع فرانسه تنها يك روز پس از ايراد سخنان ساركوزى درخصوص گسست از دوران فرانس آفريك و تجديد نظر در قراردادهاى نظامى پاريس با كشورهاى آفريقايى گفت: بدون هيچ گونه ترديدى حضور نظامى فرانسه در آفريقا ادامه خواهد يافت. در حقيقت وزير دفاع فرانسه بخش كمتر بيان شده در سخنان رئيس جمهورى كشورش را توضيح داده است. سياست نوين آفريقايى فرانسه به معناى پايان حضور نظامى پاريس در آفريقا نيست بلكه اين كشور درصدد جست وجوى هم پيمانان اروپايى و آفريقايى به منظور پيشبرد سياست هاى خود در قاره سياه است.در حال حاضر ۹هزار نظامى فرانسه در برخى از مستعمرات پيشين اين كشور در آفريقا مستقر هستند. پايگاه هاى نظامى فرانسه كه همانند بخشى از خاك اين كشور در قاره سياه محسوب مى شوند، در نقاط راهبردى نظامى و سياسى آفريقا قرار دارند كه امكان نقش سآفرينى پاريس را در كوتاه ترين زمان ممكن در اين قاره فراهم مى سازند. برخى از مهمترين پايگاه هاى نظامى فرانسه در مستعمرات پيشين اين كشور در آفريقا عبارتند از: پايگاه دريايى و هوايى جيبوتى واقع در شاخ آفريقا (شامل ۲۹۰۰نظامى) ، پايگاه نيروى زمينى در چاد (۱۵۰۰نظامى) ، پايگاه هوايى و زمينى در ابيجان پايتخت ساحل عاج (۸۵۰نظامى) ، پايگاه هوايى و زمينى فرانسه در گابن (۹۰۰ نظامى) ، پايگاه هوايى و زمينى در سنگال (۱۱۰۰نظامى) ، پايگاه زمينى مجهز به بالگردهاى جنگى در آفريقاى مركزى (۲۰۰نظامى) . از ديگر نكاتى كه در مواضع رئيس جمهورى فرانسه و سياست نوين آفريقايى اين كشور كمتر مورد توجه قرار گرفته است، ماهيت و چگونگى امضاى قراردادهاى دو جانبه نظامى پاريس و كشورهاى آفريقايى است. ساركوزى از برخى اصلاحات در اين قراردادها سخن مى گويد بى آنكه به ماهيت و چگونگى شرايط تنظيم اين قراردادها اشاره اى كرده باشد. قراردادهاى همكارى هاى دوجانبه نظامى بين فرانسه و مستعمرات پيشين اين كشور در دوران استعمار زدايى از آفريقا و در دهه ۱۹۶۰ميلادى هنگامى به امضا رسيد كه كشورهاى تازه به استقلال رسيده قاره سياه بدون هيچگونه تجربه كشوردارى و اداره امور سياسى و نظامى و اقتصادى متولد شده بودند. حدود نيم قرن پيش فرانسويان كه ناگزير به پذيرفتن استقلال مستعمرات پيشين خود شده بودند، قراردادهاى نظامى دو جانبه را با اين كشورها به گونه اى تنظيم كردند كه اجازه استقرار واحدهاى ارتش خود و مداخله نظامى در كشورهاى ياد شده را هر زمان كه ضرورت اقتضا كند، داشته باشند. نكته جالب توجه آنكه ساركوزى در تشريح مواضع خود درخصوص سياست به اصطلاح نوين آفريقايى كشورش هيچگاه از تجديدنظر در ماهيت قراردادهاى نظامى پاريس در آفريقا سخن نگفته است و جالب تر آنكه وزير دفاع وى با تأكيد بر ادامه حضور نظامى كشورش در آفريقا، از خواست پاريس براى برخوردارى از مشاركت ديگر كشورهاى آفريقايى و اروپايى در اين زمينه سخن گفته است. در چنين شرايطى و با توجه به عملكرد ماه گذشته نظاميان فرانسوى در چاد و مشاركت نظامى پاريس در درگيريهاى داخلى اين كشور كه همه در دوران ساركوزى و تنها چند هفته پيش از اعلام سياست آفريقايى جديد وى صورت گرفته است، مى توان گفت كه نبايد تحولى اساسى در نگرش سنتى پاريس در قاره سياه انتظار كشيد. بدون ترديد هر قراردادى پس از نيم قرن از زمان تدوين آن مى تواند با بازنگرى و برخى اصلاحات همراه شود بدون آنكه ماهيت آن تغيير كند. وضعيت كنونى فرانسه نيز اين مهم را بيش از هر زمانى آشكار مى سازد كه پاريس ديگر نمى تواند با پرداخت هزينه هاى سنگين سياسى و اقتصادى همانند ژاندارم قاره سياه عمل كند و در عرصه نوين روابط بين الملل مولفه هاى اقتصادى و همكارى هاى متوازن سياسى بايد بيش از پيش مدنظر قرار گيرند. سفر ساركوزى به آفريقاى جنوبى، كشور پيشرفته قاره سياه و نگاهى به قراردادهاى كلان اقتصادى كه بين پاريس و كيپ تاون در اين سفر به امضا رسيد مى تواند تأييدى بر اين مدعا تلقى شود. رئيس جمهورى فرانسه قراردادهاى باارزشى را به ويژه در زمينه انرژى و ساخت نيروگاه هاى توليد برق در كيپ تاون با همتاى آفريقاى خود «تابو امبكى» به امضا رساند و بر ضرورت حضور شركت هاى فرانسوى در آفريقا تأكيد كرد. وى طرحى را به منظور فعاليت ۲هزار شركت بازرگانى با مشاركت فرانسه در آفريقا ارائه كرد كه توان ايجاد ۳۰۰هزار فرصت شغلى جديد را به همراه داشته باشد. اين طرح مى تواند با سرمايه گذارى بيش از ۱۰ميليارد يورو از سوى فرانسه در پنج سال آينده رقم بخورد. در نگاهى فراتر به همكارى هاى اقتصادى پاريس و آفريقا و تاملى ديگر در سياست هاى نوين آفريقايى فرانسه شايد در عبارتى كلى بتوان گفت ابراز حضور در اين قاره از نيم قرن پيش تاكنون از محور بودن سياست ناوچه هاى توپدار به حضور پررنگ تر اقتصادى متمايل گشته است. هر چند تاكنون هيچ سخنى از دوره پايان يافتن زبان زور و استفاده از قدرت نظامى در محروم ترين قاره جهان از سوى مرفه ترين كشورهاى جهان به گوش نرسيده است.

بازار تسليحاتى آمريكا در هندوستان بسيار داغ است و اين كشور به يكى از بزرگترين خريداران و مشتريان اسلحه و تسليحات نظامى از سرتاسر دنيا تبديل شده است. به گزارش ايسنا بر اساس گزارشى كه در پايگاه اينترنتى دويچه وله آمده است، جرج بوش، رئيس جمهور آمريكا كه به روزهاى پايانى دوران رياست جمهورى اش نزديك مى شود، در هندوستان شانس خود را براى كسب موفقيت  در سياست خارجى  جستجو مى كند. حضور مكرر رئيس جمهور آمريكا و اعضاى دولت وى اين روز ها در خارج از كشور شان موجب شگفتى شده است. در سياست داخلى اين كشور وى اكنون به پاورقى بحث هاى سياسى تبديل شده است، چرا كه مردم اين كشور در حال حاضر بيش از هر چيز سرگرم رقابت هاى انتخاباتى هستند. در هر حال اقبال و رويكرد جرج بوش براى دستيابى به منافع خود در كشورهاى باقى مانده در دنيا به نظر بسيارى از ناظران بين المللى شايد آخرين تلاش هاى بوش براى جبران اشتباهات گذشته باشد. بنابر ارزيابى مفسران، بوش ظاهرا قصد دارد با قراردادهاى جديد بين المللى، آتش اعتراضات نسبت به اشتباهاتش در مورد جنگ عراق و همين طور سوء مديريت خود را بخواباند. شايد بوش به اين وسيله تلاش مى كند از دوران سخت و پر از انتقاد رياست جمهورى اش يك ارثيه سياسى باقى بگذارد. طبق اين گزارش، بوش درماه ژانويه چمدانش را بست و عازم خاورميانه شد تا به روند مذاكرات صلح در خاورميانه سرعت بخشد. طى هفته گذشته نيز آفريقا گزينه نيازمند كمك براى آمريكا به شمار مى رفته است و در مورد آسيا هم رئيس جمهور آمريكا، رابرت گيتس، وزير دفاعش را پيشاپيش به اين قاره فرستاد و وى بعد از استراليا عازم هندوستان خواهد شد. به احتمال قوى گيتس تصميم دارد هندوستان، يعنى كشورى كه در محاسبات استراتژيك آمريكا از مدت ها پيش نقشى مركزى بازى مى كند، مجاب كند كه قرارداد هايى بالغ بر ۱۰ ميليارد دلار براى خريد هواپيماهاى جنگى آمريكا منعقد كند. اگر دولت مانموهان سينگ، نخست وزير هند حاضر شود كه براى خريد هواپيماهاى جنگى F-16 و T-18 از شركت  لاكهيد مارتين اقدام كند، شايد اين بزرگترين تجارت تسليحاتى در تاريخ هندوستان باشد البته بزرگترين معامله تسليحاتى آن هم با آمريكا. در قسمت ديگرى از اين گزارش آمده است: على رغم آنكه همكارى هاى نزديك بين آمريكا و هند روز به روز بيشتر مى شود و اين كشور مى تواند فناورى هسته اى از آمريكا دريافت كند اما هندوستان قبلا در اين راه متوقف شده است چرا كه كمونيست هاى هندى كه دولت سينگ در دهلى نو به كمك و حمايت آنها احتياج دارد، قبلا هر گونه انتقال تكنيك  هسته اى آمريكا را به هند رد كرده اند. اين گزارش مى افزايد كه هر دو كشور آمريكا و هندوستان به همكارى هاى استراتژيك احتياج دارند. آمريكا به اين كمك ها احتياج دارد براى آنكه تأثير هميشگى و دامنه دار خود بر آسيا را از دست ندهد و هندوستان هم براى آنكه حضور و وجود خود را در منطقه ناآرامى كه در آن واقع شده، اثبات كند. البته ادعاى بالا چيزى است كه حداقل سفير سابق هندوستان در سازمان ملل نيز به آن اذعان كرده است: هند، چين و كلا تمامى منطقه به گونه اى در مسير پيشرفت قرار گرفته اند كه كسب ثبات سياسى در اين منطقه اهميتى دو چندان يافته است. اين گزارش مى افزايد: علاقه هند براى بسط دادن امكانات نظامى اش به طور ملموس شانس هاى بسيار زيادى را براى كارخانه هاى غربى به همراه مى آورد. هندوستان كه تاكنون مشترى كمك هاى روس بوده است، اكنون به فكر گسترش پيمانكارانش است چرا كه جت هاى روسى ديگر پاسخگوى نياز ها و خواسته هاى فعلى ارتش هند نيست. در بين كشورهايى كه در آغاز عصر جديدى قرار گرفته اند، اين شبه قاره بزرگترين خريدار تسليحاتى محسوب مى شود. رئيس شركت لاكهيد مارتين نيز در مقابل خبرگزارى رويتر مبالغ قراردادهاى اقلام دفاعى هند در يك دهه آينده را بالغ بر ۲۰ ميليارد دلار برآورد كرده است. گاردين هم از مبلغى ۴۵ ميليارد دلارى كه در ظرف پنج سال آينده در هند در زمينه تأسيسات تسليحاتى سرمايه گذارى خواهد شد، سخن گفته است. هندوستان براى تأمين اين هزينه ها يك پنجم بودجه خود را برآورد كرده است. اين گزارش مى افزايد: روند صعودى هزينه هاى نظامى هند مطمئنا داراى تأثيرات خارجى بر روى همسايگانش نيز خواهد بود. هر چند كه پال سيدو، رئيس مركزامنيت سياسى هند اظهار كرده است، ۱۲۶ هواپيما تأثير قابل توجهى در تغيير توازن استراتژيك نخواهد داشت چراكه اقدامات مشابه پاكستان نيز توازن جديدى را ايجاد خواهد كرد. پاكستان هم مبلغى بالغ بر نيم ميليارد دلار براى خريد هواپيماى F-16 آمريكا سرمايه گذارى كرده است. افزايش تدريجى قراردادهاى تجارى هند با آمريكا اين امكان را فراهم مى كند كه اين كشور در آينده هم تمام محصولات نظامى خود را به هند منتقل كرده و نيازهاى اين كشور را بر طرف كند. البته سيدو هم در رد تصورات ايجاد شده در اين زمينه اظهار كرده است: چنين الگوهاى قديمى مربوط به گذشته است و هند آن را نخواهد پذيرفت. وى در ادامه گفت: هند خود تقاضاهاى نظامى اش را در آينده تأمين خواهد كرد. علاوه بر آن در كشورهاى نزديك و ثروتمند خليج فارس مشتريان و علاقمندان بسيارى وجود دارند. هندوستان تلاش مى كند كه به عنوان قطبى جديد و قوى در جهان چند قطبى جديد موقعيت خود را تثبيت كند. براى اين مهم گرچه اين كشور تلاش مى كند كه از دانش نظامى آمريكا بهره گيرد اما همزمان تلاش مى كند كه از ارائه وجهه خود به عنوان يك كشور كاملا وابسته به آمريكا جلوگيرى كند. البته مقامات هندى نيز اظهار كرده اند كه اين نوع همكارى هاى نزديك نظامى و استراتژيكى هند و آمريكا بلوكى در برابر روسيه و چين نخواهد بود چرا كه با وجود آنكه اين دو كشور به شدت از لحاظ اقتصادى به يكديگر وابسته هستند اما آمريكا و چين نيز منافع مشترك بسيارى را دارا هستند. در بخش پايانى اين گزارش آمده است: اين احتمال وجود دارد كه وزير دفاع آمريكا درهند، هندى ها را در آخرين ديدارش براى تصميم قطعى در جهت انعقاد قراردادهاى نظامى با آمريكا تشويق كند. البته همه كانديداهاى رياست جمهورى آمريكا نيز موافقت خود را با هر گونه ارتباط نزديك هند و آمريكا اظهار كرده اند.