|
نگاهى به نظام قانونگذارى هند
|
|
|
كشور هند داراى يك نظام سياسى مبتنى بر دمكراسى پارلمانى است كه براساس آن هر حزب يا ائتلاف كه از بيشترين عضو در مجلس نمايندگان اين كشور (لوك سبها) برخوردار بشود، دولت مركزى را تشكيل مى دهد.پارلمان هند از رئيس جمهورى، مجلس نمايندگان مردم (لوك سبها) و مجلس نمايندگان ايالتها (راجيا سبها) تشكيل يافته است. به گزارش ايرنا مجالس «لوك سبها» (مجلس عوام) و «راجيا سبها» (مجلس عليا) الگو گرفته از دو مجلس انگليس است. براساس قانون اساسى هند، «لوك سبها» داراى حداكثر ۵۳۰عضو منتخب از ايالت ها، ۲۰عضو منتخب از فرماندارى ها و دو عضو جامعه انگليسى - هندى است. رئيس جمهورى هند اين دو عضو جامعه انگليسى - هندى را معرفى مى كند. هر فرد نامزد در انتخابات «لوك سبها» بايستى حداقل ۲۵سال سن داشته و تبعه هند باشد. كانديدا همچنين بايستى نماينده حداقل ۵۰۰هزار نفر در «لوك سبها» بوده و در استخدام هيچ اداره دولتى نباشد. دوره مجلس «لوك سبها» بطور عادى پنج سال است اما رئيس جمهورى مى تواند آن را تحت شرايط خاصى همچون وضعيت اضطرارى قبل از موعود منحل كند. مدت دوره «لوك سبها» همچنين مى تواند توسط پارلمان براى مدت حداكثر يك سال تمديد شود. اعضاى «لوك سبها» رئيس و نايب رئيس اين مجلس را از ميان خود انتخاب مى كنند. قانون اساسى هند تعداد اعضاى مجلس «راجيا سبها» (مجلس عليا) را حداكثر ۲۵۰نفر تعيين كرده كه ۲۳۸تن از آنان توسط مجالس ايالتها انتخاب مى شوند و رئيس جمهورى هند ۱۲نفر را از ميان شخصيت هاى علمى، هنرى و اجتماعى بر مى گزيند. نامزد عضويت در «راجيا سبها» بايستى حداقل ۳۰سال سن داشته و تبعه هند باشد. وى نيز همانند اعضاى «لوك سبها» نبايستى داراى شغل دولتى باشد. مجلس «راجيا سبها» يك نهاد دايمى است و يك سوم از اعضاى آن هر دو سال يكبار بازنشسته شده و جاى خود را به افراد تازه وارد مى دهند.معاون رئيس جمهورى هند رياست مجلس «راجيا سبها» را به عهده دارد.
پارلمان هند كميته هاى گوناگونى را همچون «كميته مشورت تجارى»، «كميته لايحه ها»، «كميته دفاع از امتيازات اعضا»، «كميته تضمين عدم سوء استفاده از قدرت قانونگذارى»، «كميته شركت هاى دولتى»، «كميته تضمين هاى دولتى»، «كميته برآوردها» و «كميته محاسبات دولتى»، به منظور انجام هر چه موثرتر وظايف خود تشكيل مى دهد. هر لايحه در وزارتخانه تحت نظارت قائم مقام آن وزارتخانه تهيه و اول به «گروه وزرا» و سپس به كابينه دولت مركزى تسليم مى شود. دولت هند گروهى را متشكل از چندين وزير به منظور بررسى لايحه ها و نيز ديگر موضوعات عمده تشكيل داده كه به عنوان «گروه وزرا» معروف است. قائم مقام بالاترين مقام رسمى دائمى در يك وزارتخانه و در واقع مشاور اصلى وزير آن وزارتخانه است حال آنكه وزير و معاونان وى در اصل شخصيتهاى سياسى مربوط به حزب يا ائتلاف حاكم هستند كه تا زمان ادامه حيات دولت بر سر قدرت باقى مى مانند و با پايان كار دولت از كار بر كنار مى شوند. وزير مربوطه لايحه را بعد از تأييد آن توسط كابينه دولت در مجلس «لوك سبها» و سپس در مجلس «راجيا سبها» مطرح مى كند و اعضاى اين دو مجلس ديدگاه هاى خود را در مورد مزايا و معايب آن به نوبت ابراز و سپس آن را با آراى كتبى يا شفاهى تصويب مى كنند. مطرح شدن لايحه در پارلمان هند هميشه به راحتى صورت نمى گيرد و از سوى اعضاى احزاب مخالف برخى اوقات اخلال هايى صورت مى گيرد به گونه اى كه وزير قادر به طرح لايحه نمى شود و رئيس مجلس روند مجلس را براى مدتى متوقف مى كند. در گذشته بحث بر سر مفاد لايحه به قدرى داغ و شديد بوده است كه اعضاى احزاب مخالف و حزب حاكم با يكديگر بطور لفظى و حتى فيزيكى درگير شده تا حدى كه آنان صندلى و ديگر وسايل موجود در مجلس از قبيل كتاب، دفتر، كفش و ميكروفون را به سوى يكديگر پرتاب كرده اند. هر لايحه بعد از تصويب در «لوك سبها» و «راجيا سبها» به منظور تأييد نهايى براى رئيس جمهورى ارسال مى گردد و در صورت امضاى رئيس جمهورى، به عنوان قانون ابلاغ مى شود.
گاهى اوقات، رئيس جمهورى، به دلايل گوناگون، از امضاى لايحه تصويب شده توسط «لوك سبها» و «راجيا سبها» خوددارى و آن را براى انجام اصلاحاتى به دولت بر مى گرداند. اگر امضاى لايحه اى توسط رئيس جمهورى بيش از شش ماه به درازا بكشد آن لايحه لغو و دولت مجبور مى شود كه لايحه جديدى را تهيه و تنظيم كند. دولت لايحه را بطور عادى ابتدا در «لوك سبها» و سپس در «راجيا سبها» مطرح مى كند اما گاهى اوقات عكس اين عمل نيز صورت مى گيرد. دولت، در موارد بسيار نادر، لايحه اى را در نشست مشترك اعضاى مجالس «لوك سبها» و «راجيا سبها» مطرح مى كند. «لايحه ممانعت از تروريسم» (پوتو) آخرين لايحه اى بود كه دولت هند آن را ۲۶مارس ۲۰۰۲در يك نشست مشترك اعضاى مجالس «لوك سبها» و «راجيا سبها» مطرح كرد. «ائتلاف دمكراتيك ملى» تحت رهبرى حزب «بهارتيا جاناتا» (بى.جى.پى.) در آن موقع از اكثريت لازم در «لوك سبها» براى تصويب «لايحه ممانعت از تروريسم» برخوردار نبود اما تعداد حاميان اين ائتلاف در «راجيا سبها» بيش از مخالفان بود. دولت «ائتلاف دمكراتيك ملى» تحت نخست وزيرى «آتال بيهارى واجپايى» از اين وضعيت استفاده و لايحه «ممانعت از تروريسم» را در يك نشست مشترك اعضاى «لوك سبها» و «راجيا سبها» مطرح و تصويب كرد. دولت «ائتلاف مترقى متحد» تحت رهبرى حزب كنگره (دولت كنونى) اين قانون را در سال ۲۰۰۴بسيار وحشيانه توصيف و آن را لغو كرد. نظام مشابهى نيز در مجالس ايالت ها به مورد اجرا گذاشته مى شود با اين تفاوت كه برخى از ايالت ها همچون «جامو و كشمير» و «بيهار» داراى دو مجلس هستند در حالى كه اكثر ايالت ها يك مجلس دارند.
|