|
گزارشى از بلاتكليفى موزه هاى موسيقى كشور در بازگشايى
ميراث موسيقى كشور در موزه هاى فراموشى
|
|
|
از ميان ۸ موزه موسيقى كه تاكنون در كشور وعده افتتاح يا بازگشايى آنها داده شده است، تنها يكى از آنها مشغول به كار شده و بقيه در انتظار افتتاح به سر مى برند. موزه موسيقى شهردارى تهران، موزه ملى موسيقى تهران، موزه صبا، موزه بيات، موزه آواها ونواهاى شيراز، موزه آلاشت مازندران، موزه موسيقى مقامى خراسان هنوز در انتظار بازگشايى به سر مى برند و از اين ميان تنها موزه موسيقى هرندى كرمان كار خود را از سال ۸۱ تا كنون ادامه داده است، اما وضعيت ساير موزه ها همچنان نامشخص باقى مانده است. اين موزه ها در حالى با تأخير در راه اندازى روبرو هستند كه بخش مهمى از ميراث معنوى كشور از جمله سازهاى سنتى دست ساز و موسيقى ضبط شده و صفحه گرامافون، آرشيو مكتوب، پارتيتور، عكس و نقاشى در اين موزه هاى در انتظار بازگشايى، رو به تخريب هستند. موزه موسيقى شهردارى تهران كه از سال ۸۲ تاكنون در انتظار بازگشايى است، هم اكنون در اختيار شركت توسعه فضاهاى فرهنگى قرار دارد تا با پايان گرفتن فعاليت هاى عمرانى، به سازمان فرهنگى وهنرى شهردارى تحويل داده شود و با تجهيز مناسب، از آن بهره بردارى نمايند، اما تاكنون چنين اتفاقى رخ نداده است. على مرادخانى، مدير پروژه بازگشايى موزه موسيقى در اين زمينه به ميراث خبر گفت: «متاسفانه عمليات فيزيكى مربوط به ساخت و اتمام سالن و استوديو به اتمام نرسيده و محوطه باز موزه، نياز به سامان گرفتن دارد. اتمام كار موزه نياز به تخصيص بودجه دارد و اگر تا تابستان سال آينده بودجه هاى لازم در اختيار ما قرار گيرد، مى توانيم موزه را افتتاح كنيم، چرا كه وضعيت آب و هوا نيز براى انجام مراسم افتتاحيه مناسب است.» وى با بيان اينكه علاوه بر بودجه عمرانى، تجهيز موزه نيازمند ۶۰۰ ميليون تومان است، ادامه داد: «سال گذشته براى پايان كار موزه، از طريق سازمان فرهنگى هنرى، پيشنهادمان را براى دريافت بودجه به شوراى شهر ارائه داديم، اما اين پيشنهاد در اولويت قرار نگرفت و ما امسال دوباره آن را مطرح كرديم كه فكر مى كنم نتيجه بدهد.» پيش از اين قرار بود در موزه موسيقى كه هم اكنون به حالت نيمه تعطيل درآمده است، كتاب ها، پارتيتورها، صفحات قديمى، آرشيوهاى عكس، خاطرات، بيش از يك هزار و ۲۰۰ ساعت موسيقى از ۷ قوم كرد، ترك، لر، بلوچ فارس، تالش، عرب و قشقايى و بسيارى از منابع موسيقى كه تا به امروز، محل و مكان مشخصى براى نگهدارى آنها وجود نداشته است، نگهدارى شود. اما به گفته مرادخانى بايد موزه را از يك نقطه مشخص راه اندازى كرد و كم كم اشيا مختلفى را كه به موضوع موزه مرتبط است به آن افزود. علاوه بر اين موزه، مهرماه سال ۸۵ نيز اداره كل موزه هاى سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى راه اندازى موزه ملى موسيقى را در تهران وعده داد كه قرار بود با هدف نمايش بيش از ۴۱۰ ساز و تمامى آيين هاى موسيقى از فرهنگ ها و خرده فرهنگ هاى كشور راه اندازى شود. مسعود نصرتى؛ مدير اداره كل موزه هاى سازمان ميراث فرهنگى؛ اهميت و پيشينه موسيقى در ايران را انگيزه راه اندازى اين موزه و در اولويت قرار گرفتن آن عنوان كرده بود، اما علاوه بر مشكل بودجه كه تمام موزه هاى در انتظار افتتاح به آن مبتلا هستند، مشكل موزه هايى كه قول بازگشايى آنها در تهران داده مى شود، پيدا كردن مكان مناسب براى ساخت و تأسيس موزه جديد است. به همين دليل به نظر مى رسد، موزه ملى موسيقى تهران نيز تأسيس نشده به درد بى مكانى دچار شده است. موزه اى كه قرار بود به كمك يك نهاد تخصصى، يعنى انجمن موسيقى كار خود را آغاز كند. موزه آواها و نواها؛ موزه موسيقى شيراز؛ به عنوان بزرگ ترين موزه موسيقى كشور نيز در حالى پس از گذشت دو سال بلا تكليف مانده است كه اداره ميراث فرهنگى و گردشگرى استان فارس هنوز از زمان بازگشايى و در واقع راه اندازى اين موزه اطلاعى ندارد. اين موزه كه به دليل هزار ساعت آرشيو موسيقى كه در آن نگهدارى مى شود، بزرگترين آرشيو موسيقى كشور لقب گرفته است، از سال ۸۴ تا امروز باز هم به دليل مشكل هميشگى بودجه درهايش را به روى علاقه مندان بسته است. موزه موسيقى مقامى خراسان نيز يكى ديگر از موزه هاى موسيقى است كه وعده افتتاح آن در آذر ۸۳ داده شد و هيچ گاه نيز به بهره بردارى نرسيد، موزه اى كه قرار بود در صورت افتتاح، نخستين موزه تخصصى در كشور نام بگيرد. اين موزه كه به دليل راه اندازى موزه رضوى و خراسان بزرگ، تصويب طرحش به تعويق افتاد، قرار بود علاوه بر جمع آورى اطلاعات مقام هايى كه در شمال و جنوب خراسان و به خصوص تربت جام اجرا مى شود، آرشيو صوتى موسيقى اين منطقه و ابزار و سازهاى محلى، بخشى براى پژوهش هاى همه جانبه پيرامون اين موسيقى را پايه گذارى كند. موزه صبا يكى ديگر از موزه هاى در انتظار است كه از ۳۰ آبان ۱۳۵۳ در خانه پدرى ابوالحسن صبا واقع در خيابان ظهيرالاسلام با اشيا و يادگارهاى اين استاد موسيقى راه اندازى شد كه به سرنوشت ساير موزه ها دچار شده است و مرمت آن در انتظار بودجه متوقف مانده است. اين موزه كه از دى ۱۳۸۱ به دليل بازسازى تعطيل شده پس از گذشت نزديك ۵ سال به دليل تأمين نشدن اعتبار لازم، بلاتكليف ميان ميراث فرهنگى استان تهران و مركز موسيقى قرار دارد. رطوبت زياد ديوار ها و تعميرات غير اصولى در زير زمين باعث از بين رفتن ساختمان شده است. علاوه بر اينكه وضعيت ظاهرى موزه نيز به دليل عدم رسيدگى شكل مناسبى نداشت. به همين دليل مركز موسيقى با نظارت ميراث تهران دست به مرمت اين بناى حدودا صد و پنجاه ساله زدند. اين موزه كه هم اكنون مديريت آن بر عهده مركز موسيقى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى است، قرار بود ارديبهشت سال ،۸۴ همزمان با صد و دومين سال تولد ابوالحسن صبا بازگشايى شود، اما به گفته نوه مرحوم صبا، همراه با سازها و اشيائى كه در آن نگهدارى مى شود، رو به تخريب است. خانه بابك بيات نيز از جمله خانه _موزه هايى است كه تبديل آن به موزه بعد از گذشت ۹ ماه همچنان بى نتيجه مانده است. تبديل خانه «بيات» به موزه قرار بود با خريدارى ملك از سوى شهردارى از خانواده مرحوم بيات و حفظ تركيب كنونى آن تا اواخر سال ۸۷ تأسيس شود، اما هنوز بى نتيجه مانده است. موزه موسيقى در آلاشت مازندران كه قرار بود، با مشاركت سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى كشور و انجمن موسيقى شهر راه اندازى شود، نيز يكى ديگر از موزه هاى ناكامى شد كه طرحش تنها روى كاغذ ماند و عملياتى نشد. طرح راه اندازى اين موزه توسط انجمن موسيقى اين شهر مهر ماه سال گذشته به اداره كل موزه هاى سازمان ميراث فرهنگى كشور ارائه شد در ساختمانى قديمى احداث شود و نمادى از موسيقى محلى منطقه خود باشد. كشورى كه سابقه موسيقى در آن دستكم به دوره ساسانى بر مى گردد و ميراثدارانى همچون رودكى و فارابى و قطب الدين شيرازى دارد و مسئولان و مديران كشور با افتخار از آن نام مى برند، با وجود ۸ وعده راه اندازى موزه موسيقى تنها يك موزه فعال موسيقى دارد. موزه موسيقى باغ هرندى كرمان. اما در كنار اين افتخار هنوز مشخص نيست كه چه كسى قرار است جوابگوى اسناد مكتوب، صوتى و سازهاى ويژه اى باشد كه در اين موزه ها در حال از بين رفتن هستند.
|