|
نگاهى به ديدار روساى جمهور روسيه و آمريكا در ساحل درياى سياه
بازى هاى سياسى بوش و پوتين در پايان راه
|
|
|
پس از برگزارى اجلاس ناتو در بخارست رومانى، پوتين و جورج بوش كه براى ادامه مذاكرات در سوچى در كنار درياى سياه با هم ديدارى كردند. جورج بوش، رئيس جمهور آمريكا در سوچى طى ديدار با ولاديمير پوتين، رئيس جمهور روسيه درصدد تأمين تداوم و توارث روابط روسيه و آمريكا در سطح بين المللى بود. هميشه رئيس جمهور آمريكا از موضعى بالاتر با رئيس جمهور روسيه برخورد مى كرد. اما جورج بوش دركنار درياى سياه در سوچى، در سطحى برابر با رئيس جمهور روسيه ديدار كرد. اعتراض روسيه به برقرارى سيستم دفاع موشكى غرب در لهستان و سيستم رادارى پيشرفته در جمهورى چك، از هم پيمانان سابق شوروى در پيمان ورشو و تهديد كشورهاى ميزبان اروپايى اين سيستم، نشان از موضع تند و قدرتمند روسيه در اين عرصه دارد. پرواز دوباره هواپيماهاى استراتژيك، آزمايش بمب خلأ، اعلام خروج از پيمان CFE، تهديد اوكراين و گرجستان در صورت پيوستن به ناتو و اعطاى پايگاه نظامى به غرب، همه از جدى بودن تصميمات مسكو در دفاع از امنيت و ثبات خود است. به گزارش ايراس ايالات متحده سيستم دفاع موشكى را به بهانه تهديد اروپا از سوى ايران مى خواهد در اروپا و در جوار مرزهاى غربى روسيه مستقرسازد، موردى كه هم ايران و هم روسيه آن را قويا رد مى كنند. ايران اعلام داشته است كه سيستم موشكى ايران فقط براى دفاع است و تهاجمى نيست و كارشناسان روسى و مقامات اين كشور از جمله پوتين اظهار داشته اند كه ايران تهديدى براى اروپا نيست و برد موشكهاى بالستيك ايران طورى نيست كه بتواند اروپا را تهديد كنند. اما ايالات متحده با اين وجود مصمم به استقرار سيستم دفاع موشكى در اروپاست و علاوه بر دو كشور ياد شده، گويا تركيه و چند كشور ديگر را نيز وارد اين بازى خواهد كرد.پس از پايان جنگ جهانى دوم نيز سواحل درياى سياه، شاهد ديدار سران كشورهاى شوروى و آمريكا (معروف به كنفرانس يالتا) بود كه براى تقسيم جهان نقشه اى را ترسيم كردند. اما اين بار در كنار درياى سياه «نقشه راه» مورد نظر، بيشتر براى همكارى است تا رويارويى نظامى و مسابقه تسليحاتى زيرا:
- روسيه در سياست هاى اعلامى خود اظهار داشته كه قصد رويارويى نظامى با غرب را ندارد.
- پوتين، رئيس جمهور روسيه رسما اعلام كرده است كه نيازى به جنگ سرد جديد نيست.
- روسيه براى ادامه اصلاحات سياسى و اقتصادى خود نيازمند ثبات است.
- روسيه براى رسيدن به رشد اقتصادى مطلوب و ادامه برنامه اصلاحات اقتصادى ناگزير به ادغام در بازارهاى اقتصادى جهان و در نتيجه پيوستن به سازمان تجارت جهانى است.
- روسيه تمايلى به خروج از عضويت در گروه ۸ ندارد.
- روسيه نيازمند شرايط با ثبات براى صادرات انرژى و كسب درآمد براى ادامه اصلاحات و توسعه اقتصادى است.بنابراين با درنظر گرفتن ملاحظات فوق، دستور كار مذاكرات سوچى بين دو رئيس جمهور، تعامل با يكديگر و تقابل نظامى است. از اين رو نمى توان اين ديدار را از ديدگاه جنگ سرد مورد ارزيابى قرار داد. اگر چه ادامه همكارى هاى هسته اى با ايران براى روسيه بسيار اهميت دارد و الگويى براى شركاى جديد روسيه در خاورميانه در سال هاى آتى است، اما تعامل با غرب (آمريكا و اروپا) براى روسيه بسيار حياتى است. خاورميانه خود توليدكننده انرژى است، در حالى كه اروپا مصرف كننده انرژى است كه از روسيه تأمين مى شود. روسيه براى ادامه برنامه اصلاحات خود نياز به آرامش و ثبات براى صدور انرژى و واردات تكنولوژيهاى پيشرفته غربى دارد، از اين رو در صورت پيوستن اوكراين به ناتو، روسيه ناگزير به قطع همكارى با اوكراين خواهد شد و اين كشور را از معادلات انرژى خود حذف خواهد كرد. البته روسيه در حال حاضر در اين زمينه فعاليتهاى اساسى خود را آغاز كرده و برنامه انتقال خطوط انرژى به سوى جنوب بدون گذر از اوكراين و به سوى شمال از بستر درياى بالتيك (بدون گذر از لهستان و حتى بلاروس) را در دست اجرا دارد.
- پس از شكست غرب براى ايجاد بى ثباتى و ناامنى در روسيه از طريق كمك به باندهاى مافيايى، ظهور اوليگارش ها، جنگهاى داخلى (چچن در قفقاز شمالى) ، بروز انقلاب هاى رنگى در جمهورى هاى شوروى در پيرامون و همسايگى بلافصل روسيه (اوكراين وگرجستان) ، استقرار سپر دفاع موشكى و گسترش ناتو بسوى شرق روسيه را مورد هدف قرار داد. اما تهديد روسيه به قطع صدور گاز به اوكراين و در نهايت برهم زدن ثبات انرژى اروپا، فرانسه و آلمان را به واكنش واداشت تا با همسويى با روسيه در مخالفت با پيوستن گرجستان و اوكراين به ناتو، بتوانند با يافتن جايگزينى مطمئن براى تأمين انرژى در آينده اى دور، جريان انتقال انرژى از روسيه را براى دميدن حيات در رگهاى اقتصادى خويش تضمين كنند. آلمان در آينده شريكى تأثيرگذار در انتقال انرژى روسيه از بستر درياى بالتيك به ساير نقاط اروپا خواهد شد.تهديد روسيه به شناسايى استقلال جمهوريهاى خودخوانده قفقاز از جمله آبخازيا و اوستيا در گرجستان در پاسخ به پيوستن گرجستان به ناتو و شناسايى استقلال كوزوو از سوى اروپا و نيز قطع صدور گاز به اوكراين و افزايش بهاى گاز تحويل در برابر پيوستن اوكراين به ناتو و نيز تهديد به تجزيه اوكراين با تحريك روس تباران شرق اوكراين و ادعاى حاكميت دوباره شبه جزيره كريمه (كه در دوره خروشچف در دهه ۵۰ از روسيه منتزع و به اوكراين پيوست) از ابزارهاى سياسى و اقتصادى كارآمد براى رويارويى با تهديدات از مرزهاى خود برخوردار است. با درنظر گرفتن آنچه گفته شد، مى توان نتيجه گرفت كه در مذاكرات سوچى هر دو طرف ناگزير به دادن امتيازاتى به يكديگر شده اند و روسيه بر اين امر پافشارى كرد كه همكارى با ايران در زمينه هاى اقتصادى و فنى، به ويژه فعاليت هاى صلح آميز هسته اى را ادامه خواهد داد (هر چند به قطعنامه هاى شوراى امنيت راى مثبت داده است) . از طرفى روسيه، آمريكا را متوجه اين مسأله كرد كه استقرار هر نوع سيستم سپر دفاع موشكى بدون حضور و همكارى روسيه در اروپا ميسر نخواهد بود. ايالات متحده قصد آن را دارد كه با پيوستن گرجستان و اوكراين به ناتو، خطر تجزيه ارضى اين دو كشور را به حداقل برساند و در صورت هر گونه حمايت روسيه از مناطق جدايى طلب، با استفاده از بند منشور پيمان آتلانتيك شمالى (ناتو) وارد نبرد مستقيم اعضاى ناتو با روسيه شود، اوكراين در غرب و گرجستان در جنوب غربى در همسايگى بلافصل با روسيه مى توانند در تنگ تر كردن حلقه محاصره روسيه از سوى غرب و جنوب غربى نقش اساسى داشته باشند، اما از ديگر سو خود گرفتار تنگناهايى خواهند شد كه از سوى غرب و خود، بدان گرفتار آمده اند. حاصل اجلاس ناتو در بخارست و مذاكرات دو جانبه روسيه و آمريكا در سوچى، نشان خواهد داد كه اروپا و غرب و روسيه ناگزير به همكارى و تعامل با يكديگر هستند و نيازى به رويارويى نظامى، مسابقه تسليحاتى و جنگ ديگرى ندارند.
|