|
نگاهى به نمايش ملى چين؛ اپراى پكن
اپرايى براى نمايش افسانه هاى كهن چينى
|
|
|
اپراى چينى تحت عنوان اپراى پكن، شايد كامل ترين شيوه نمايشى قديم است كه در جهان امروز در حد كمال خود، حيات دارد. هنرى كه عميقاً مردمى است و مردم چين قرن ها با آن زندگى كرد ه اند.در چين همچون ديگر سرزمين ها، افسانه هاى محلى و داستان هاى گوناگون خانوادگى بسيار مورد توجه اند و زمينه اصلى در اپراى كلاسيك، افسانه هاى كهنى هستند كه در واقع ميراث مردم چين و بخشى از فكر و فرهنگ مردم به حساب مى آيند. اپراى كلاسيك چين ممكن است آثارى را نيز عرضه كند كه از لحاظ داستان اصالت كامل را حفظ نكرده باشند و آن داستان هايى است كه برخى كارگردانان اين اپراها شناخت و معرفت امروزى خود را بر آن افزوده اند. اين شيوه نمايشى پيچيده در منظر كلى بيشتر يك بازى «استليزه» و متكى بر «فرم» به نظر مى رسد، اما در حقيقت چنين نيست. اپراى چينى سنتى است كه در شيوه هاى نمايشى رعايت تمام دقايق و ظرائف سنت را مى كند اما از نظر مضمون و مفهومى كه در ذهن تماشاگرش مى نشاند، تمام دگرگونى هاى اجتماعى را همراه دارد. در اپراى چينى بازيگر شخصيت اصلى است و بازيگر اين نمايش به دليل شيوه خاص كار خود، شايد ماهرترين و زبده ترين بازيگر نمايش در جهان به حساب آيد.بازيگران اپراى چينى از كودكى به فراگيرى شيوه هاى خاص اين نمايش مى پردازند و تمرينات بسيار جدى، فشرده و مشكلى را براى حركات بدن به انجام مى رسانند. در واقع بازيگر، زمانى پا روى صحنه مى گذارد كه به نوعى كمال رسيده باشد. به عنوان مثال حركات پا براى بازيگر اين نمايش انواع گوناگون همراه با معانى متفاوت دارد. آهسته گام برداشتن، در خواب راه رفتن، پرواز در صحنه، نوعى خاص گام برداشتن به معناى رد شدن از رودخانه و انواع بسيار ديگر كه مى بايست همه آن ها دقيقاً طبق سنت انجام گيرد.حركات دست نيز به همين اندازه داراى دقت و مهارت مى طلبد. دست ها معمولاً با آستين هاى گشاد و به هم پيچيده پوشيده شده و در اين حالت انگشتان كه تنها بخش نمايان دست در صحنه است، مفاهيم بسيارى را به تماشاگر انتقال مى دهد. حركت خاص براى كمك كردن، شيوه اى خاص براى شنا كردن كه بسيار مشكل است. بال زدن و جنگيدن و... پانتوميم، نيز در نمايش اپراى پكن، نقشى در خور توجه دارد. مثلاً «دوختن» لباس را زنان با چنان مهارتى در صحنه بازسازى مى نمايند، يا حركت پارو زدن و تكان خوردن قايق روى آب با چنان مهارتى تجسم بخشيده مى شود كه در هيچ نمايش ديگرى نمى توان ديد.لباس در اين نمايش كهن، با طرح و رنگ هاى زيبا و دلپذير و شكوهمندى بى نظيرى است.بسيارى از طرح هاى لباس ها با لباس هاى دوران سلسله مينگ (۱۶۴۴ ـ ۱۳۶۸) شباهت و همانندى دارد. از جالب ترين و شگفت انگيزترين كارها در اپراى چينى نقاشى روى صورت بازيگر، توسط خود اوست. اين هنرى است بسيار پيشرفته و شيوه نقاشى و نوع نقش ها و رنگ آميزى آن داراى معانى و مفاهيم ويژه است و معمولاً تماشاگران اين مفاهيم را مى شناسند. ماسك تنها در مورد كسانى به كار مى رود كه ايفاكننده نقش حيوانات هستند.در اپراى پكن، انواع گوناگون روش هاى موسيقى وجود دارد و انواع سازها نيز در اين بازى به كار گرفته مى شود. در قديم اركستر اپرا روى صحنه مى نشست و كاملاً در معرض ديد تماشاگر قرار داشت، اما امروز اركستر در پشت صحنه حضور دارد و تنها صداى سازها بازيگران را همراهى مى نمايد.اپراى پكن به زبان هاى رسمى قديمى و محلى چين بازى مى شود و اين زبان ها براى تماشاگر امروزى اين نمايش ها قابل درك نيست، بنابراين امروزه در سالن هاى نمايش، ترجمه سطر به سطر گفتگوهاى بازيگران به وسيله اسلايد بر ديواره كنار صحنه نقش مى بندد و تماشاگر از اين طريق گفتار و نمايش را دنبال مى نمايد.
*TEHRANEDU.COM
|