نسخه
PDF
شماره ۵۸۲۵ - ۱۳ اسفند ۱۳۸۷ - ۵ ربيع الاول ۱۴۳۰ - ۳ مارس ۲۰۰۹ 
آيينه هنر
فهرست صفحه ها
صفحه اول
رويدادهاى داخلى
اقتصادى
سينمايى
گردشگرى
بين الملل
آيينه هنر
حوادث
اجتماعى
ورزشى
صفحه آخر
انيشتين معتقد بود در ماوراى مشاهدات و تئورى هاى فيزيك، موسيقى نهفته شده است
على ترقى جاه:
در آخرين نشست پژوهشى مونولوگ مطرح شد؛
موسيقى، حلال مشكلات نابغه بزرگ
انيشتين معتقد بود در ماوراى مشاهدات و تئورى هاى فيزيك، موسيقى نهفته شده است
115632.jpg
افرادى كه در دنياى خشك به ظاهر بى روح رياضيات و علوم مرتبط با آن سير مى كنند، افراد خشك و بى روحى نيستند. براى مثال انيشتين؛ نابغه فوق سرشناس علم فيزيك، همواره با علاقه اش به هنر موسيقى سعى داشت زندگى وقف شده اش در راه علم را تلطيف سازد به طورى كه موسيقى و نوازندگى يكى از دلمشغولى هاى اصلى اش محسوب مى شد و با جهان بينى خاص خود به آنها مى پرداخت. انيشتين در يكى از سخنرانى هاى خود اظهار داشته بود: «در حاليكه خلاقيت بتهوون در موسيقى بر كسى پوشيده نيست، اصالت موسيقى موتزارت او را درجهان جاودان و در انتظار كشف، باقى نگه داشته است.» انيشتين معتقد بود در ماوراى مشاهدات و تئورى هاى فيزيك، موسيقى نهفته شده است و يك هارمونى از پيش ساخته شده بين اين دو، تقارن و هماهنگى مى آفريند. قوانين موجود در طبيعت، از جمله قانون نسبيت نيز مانند توانايى هاى موسيقى موتزارت، درانتظار كشف شدن توسط افرادى با قوه شنوايى بخصوص بوده اند. بنابراين ارائه تئورى هاى گوناگون تجلى يافته از «تفكر ناب» فردى همچون انيشتين، چندان دشوار و دور از ذهن نخواهد بود. گفته هاى وى حاكى از اين نكته است كه او مجذوب موتزارت بود و ارتباط عميقى بين خلاقيت هاى ذهنى اش با اين آهنگساز بزرگ احساس مى نمود. اما همانگونه كه مى دانيم انيشتين در زمان تحصيل شاگرد خوبى نبود ولى به موسيقى به عنوان روزنه اى براى بيان هيجانات و احساسات درونى علاقه داشت. زمانى كه پنج سال بيشتر نداشت، به فراگيرى ويولن پرداخت اما متأسفانه پس از گذشت زمانى اندك تمرين هاى خشك و بيش از اندازه به نظرش سخت آمد و با پرتاب صندلى به طرف استادش او را از خانه بيرون راند. او در سن سيزده سالگى براى اولين بار سونات هاى موتزارت راكشف كرد. پس از آن ارتباط شگفت انگيز انيشتين با آثار موتزارت آغاز شد، هنس بيلند (Hans Byland) از دوستان دبيرستان انيشتين، در ارتباط با تأثير موتزارت بر موسيقى او اظهار داشته: «زمانى كه انيشتين در مقابل من ويولنش را به دست گرفت و شروع به نواختن نمود، براى اولين بار اصالت موسيقى موتزارت با خلوص كامل در مقابلم پديدار گشت.» از سال ۱۹۰۲ تا ،۱۹۰۹ زمانى كه انيشتين ۶ روز در هفته مشغول مطالعات و تحقيقات فيزيكى بود، موسيقى موتزارت به عنوان منبع تغذيه روح او به شمار مى رفت و اساس تفكر خلاقه اش را تشكيل مى داد. موتزارت در نوجوانى با آثارش حيرت همگان را بر مى انگيخت و در مقابل انيشتين جوان زندگى كولى وارى را براى خود برگزيده بود، ظاهر نامتعارف او با موهاى بلند و عشق و علاقه اش به موسيقى و فلسفه، بيشتر او را شبيه به شعرا مى كرد تا دانشمندان! اشتياق او به ويولن و نوازندگى به اندازه اى بود كه همواره حضار را مفتون خود مى نمود. انيشتين بارها و بارها از توانايى موتزارت در ساخت قطعاتى متمايز و برجسته تحت شرايط بسيار دشوار سخن رانده است. خود او نيز در سال ،۱۹۰۵ زمانى كه فرضيه نسبيت را مطرح كرد، در آپارتمانى كوچك با مشكلات مالى و خانوادگى بسيارى دست به گريبان بود. در بهار همان سال او چهار مقاله ارائه داد كه به منزله تحولى در دنياى علم تلقى شد، نظريات او در مورد فضا و زمان كه از ديد فيزيكى نامتناسب به نظر مى رسيد، زيبايى و ظرافت طبيعت را در خود نهفته داشت. تئورى هايى كه در آنها ساختار و وحدت باطنى كه او در آثار باخ و موتزارت كشف نموده بود، به وضوح به چشم مى خورد. انيشتين دركشمكش هاى خود با مفاهيم بسيار پيچيده رياضى كه به نظريه عمومى نسبيت در سال ۱۹۱۵ ختم شد، از زيبايى و اصالت موسيقى موتزارت بسيار الهام گرفته است. پسر بزرگ او در اين باره مى گويد: «هر زمان كه پدرم احساس مى كرد در كار خود در موقعيت هاى دشوار قرار گرفته و به ته خط رسيده، به موسيقى پناه مى برد كه معمولاً حلال كليه مشكلات او بود.» در نهايت، انيشتين احساس نمود كه در رشته خود مانند آنچه موتزارت در عرصه موسيقى انجام داده موفق به پرده بردارى از پيچيدگى هاى جهان هستى شده است. دانشمندان نظريه نسبيت او را زيباترين تئورى فرموله شده تا به امروز بر مى شمرند، انيشتين نيز خود تأكيد بسيارى بر زيبايى اين تئورى داشت، در اظهارات او آمده است: «ناديده گرفتن زيبايى و افسون موجود در اين تئورى براى افرادى كه موفق به درك كامل آن شده اند، كار بس دشوارى است.» در حقيقت اين تئورى نگرش يك فرد در مورد ماهيت جهان است و در كمال ناباورى انيشتين با به كارگيرى مفاهيم و فرمولهاى پيچيده رياضيات پديده هايى چون سياه چاله ها را آشكارا توجيه و تعريف كرده است. همان تحولى را كه موتزارت در موسيقى ايجاد نمود، تئورى نسبيت انيشتين در فيزيك كلاسيك به وجود آورد و مقدمات ورود به عرصه فيزيك اتمى را فراهم نمود. همانگونه كه آثار موتزارت نقطه عطفى در دنياى موسيقى است، فعاليت هاى انيشتين نيز نقشى مشابه را در حيطه علم و دانش ايفا نموده است. در سال ۱۹۷۹ كنسرتى به مناسبت صدمين سالگرد تولد انيشتين برگزار شد و كوارتت زهى جوليارد (Juilliard Quartet) در منزل انيشتين در پرينستون (Princeton) ايالات متحده به اجراى كنسرت پرداخت، قطعاتى از بتهوون، بارتوك و موتزارت نواخته شد. روبرت من (Robert Mann) نوازنده ويولن پس از اجراى قطعاتى از بارتوك در مورد انيشتين چنين گفت: «هر چند دكتر انيشتين تمرين چندانى نداشت و اغلب به نت هاى نوشته شده مراجعه نمى كرد، اما ظرافت انگشتان، هماهنگى و تمركز او در نواختن بى نظير بود.»
*Harmonytalk.com
على ترقى جاه:
ميان سازمان هاى فرهنگى و هنرى انسجام لازم وجود ندارد
جشنواره هنرهاى تجسمى فجر مى تواند در ايجاد اتحاد و انسجام هنرهاى تجسمى كشور نقش مهمى بازى كند. على ترقى جاه؛ نقاش؛به شبستان گفت: «متأسفانه ميان مراكز و سازمان هاى فرهنگى و هنرى انسجام لازم وجود ندارد و گاهى برخى موسسات به شرح وظايف خود عمل نمى كنند.» وى ادامه داد: «به طور مثال شاهد آن هستيم كه برخى از موسسات كه وظيفه آموزش و يا تحقيق هنر بر عهده آنهاست در پى كار نمايشگاهى هستند و يا كسانى كه متولى امور حمايتى هنر هستند كارهاى ديگرى انجام مى دهند كه همه آنها به برپايى نمايشگاه منتهى مى شود.» وى افزود: «به نظر من اين عرصه نيازمند نوعى هماهنگى و اجماع است و اين هماهنگى مى تواند از طريق برنامه اى مانند جشنواره تجسمى فجر صورت بگيرد.» ترقى جاه با تأكيد بر ضرورت وجود جشنواره تجسمى فجر اظهار كرد: «برگزارى اين جشنواره مى تواند بهانه اى شود براى ايجاد فضايى براى كار بيشتر و بروز خلاقيت ها و شناسايى كارهاى خلاق كه اميدوارم اين شناسايى استعدادها در اين جشنواره به درستى صورت بگيرد.» وى بيان كرد: «ما جشنواره هاى فيلم، تئاتر، موسيقى و شعر را در ايام دهه فجر داشتيم كه با برگزارى مستمر و مداوم هر كدام تبديل به يك جريان هنرى در كشور شده اند ولى هميشه نقش گسترده هنرهاى تجسمى در اين ايام كمرنگ بود. با برگزارى جشنواره تجسمى فجر مى توان اميد داشت كه در آينده شاهد يك جريان هنرى كاملا نو در عرصه هنرهاى تجسمى باشيم.» اين نقاش حضور و برگزارى اين جشنواره را در راستاى اهداى بى نيال ها دانست و عنوان كرد: «نمى توان ادعا كرد كه برگزارى جشنواره فجر سدى در راه برگزارى بى نيال هايى قوى باشد. اين جشنواره نه تنها مخالف بى نيال ها نيست بلكه مى تواند به آنها كمك هم بكند و در تقويت شان موثر باشد.» ترقى جاه در پايان گفت: «تمام اين محسنات در اين است كه اين جشنواره ادامه پيدا كند و اگر قرار است تنها به مناسبت سى امين سالگرد انقلاب اسلامى اين جشنواره برگزار شود و در سال هاى بعد به فراموشى سپرده شود بهتر است نام جشنواره هنرهاى تجسمى را بر روى آن نگذاريم.»
در آخرين نشست پژوهشى مونولوگ مطرح شد؛
بى توجهى به مخاطب، مشكل بزرگ مونولوگ ها
آخرين نشست پژوهشى مونولوگ گروه تئاتر «ليو» در سال جارى، به اجراى نمايش «نگاه خيره خداوند» نوشته محمد رضايى راد به كارگردانى ساسان پيروز و بازى حسن معجونى اختصاص داشت. در اين برنامه كه ابتداى همين هفته در تالار استاد انتظامى خانه هنرمندان ايران برگزار شد، محمد چرم شير كه به عنوان سخنران جلسه حضور يافته بود با تقدير از نمايشنامه محمد رضايى راد و گروه اجرايى اين نمايش، انسان را موضوع اصلى همه مونولوگ ها دانست و گفت: «انگيزه ما از اجراى مونولوگ سخن گفتن درباره انسان ناب و خالص است. اگر در گفت وگوهاى چندنفره چيزى را به عنصر انسان اضافه مى كنيم، در مونولوگ به طور مشخص و دقيق درباره انسان سخن مى گوييم.» اين استاد دانشگاه ادامه داد: «وقتى كه انسان را به صورت ناب موضوع نمايش مان قرار مى دهيم، بايد شرايط ديگرى را هم در نظر بگيريم. به عنوان كسانى كه گوينده مونولوگ هستيم خطابه اى را در مقابل ديگر انسان ها انجام مى دهيم. بنابراين نمى توانيم نسبت به مخاطب خود بى توجه باشيم . درحالى كه بى توجهى نسبت به مخاطب يكى از مشكلات بزرگ مونولوگ هاى ماست. گويى از سوى گروه اجرايى حرف هايى درباره انسان داريم كه بايد به گوش مخاطب برسد، اما مخاطب خود را فراموش مى كنيم.» اين نمايشنامه نويس با تشريح تجربيات شخصى اش در زمينه مونولوگ نويسى ادامه داد: «هنگام نوشتن اين گونه آثار همواره موضوعى براى صحبت كردن دارم، اما هميشه به مخاطبم هم مى انديشم و اين كه چرا بايد اين سخنان را بشنود و چرايى شنيده شدن همان چيزى است كه معمولا در مونولوگ هايمان مسكوت مى گذاريم و به اين فكر نمى كنيم كه آيا مخاطب هم از شنيدن اين سخنان لذت مى برد يا نه.» چرم شير با تأكيد بر ضرورت توجه به مقوله مخاطب در نمايشنامه هاى مونولوگ مطرح كرد: «وقتى مونولوگى را به اجرا مى گذاريم، نه تنها براى گوينده كه براى مخاطب هم بايد ميزانسنى را طراحى كنيم. در اين شيوه محيط امنى را براى گفتن و شنيدن فراهم مى كنيم، در غير اين صورت مدام در معرض اين پرسش مخاطب هستيم كه اين سخنان چه ارتباطى به ما دارد و اين مشكل بزرگ مونولوگ هاى ماست كه از همان بدو پيدايش ارتباط كاراكتر با مخاطب قطع شده و گويى كاراكتر دچار نوعى پريشانى ذهنى است و مخاطب خود را وادار به شنيدن اين پريشان گويى ها مى كند.» اين نويسنده تصريح كرد: «در اين نوع مونولوگ كه دايما درحال حذف مخاطب هستيم، اساسا گفت وگو نمى كنيم و تنها حرف هايى را در فضا پخش مى كنيم بدون اين كه اميد شنيده شدن آن ها وجود داشته باشد. درحالى كه در شكل درست مونولوگ يا گفتار بلند، هميشه وجود طرف مقابل و انگيزه هاى او را حس مى كنيم و به آن اعتقاد داريم. از سويى انسان را داريم كه هميشه موضوع گفتار بلند است و از سوى ديگر اين گفتار دوسويه است و سويه دوم آن هم بايد مورد توجه قرار بگيرد. هر زمان كه مخاطب را از شكل منفعل خود خارج كرده ايم و انگيزه شنيده شدن سخنان مان را براى او ايجاد كرده ايم مونولوگ توانسته به صورت موفقيت آميزى كار خود را انجام دهد.» چرم شير با تشريح نمونه هايى از متون مونولوگ خاطرنشان كرد: «در اين گونه نمايشى كاراكتر تنها حرف هاى خود را نمى زند، بلكه به جهانى كه بر او وارد شده پاسخى مى دهد. بنابراين ديگر با تك صدايى روبه رو نيستيم، بلكه به چندصدايى مى رسيم. اما در صورتى كه اين مشاركت صورت نگيرد ديگر موضوعيت مونولوگ كه همان انسان ناب و عام است از بين مى رود.»به گزارش ايسنا، نيمه دوم پروژه مونولوگ گروه تئاتر ليو از ارديبهشت سال آينده آغاز خواهد شد.
شعرخوانى شاعران در جلسه گروه شعر معاصر
آيينه هنر: يك صدوسى ونهمين جلسه كانون ادبى «گروه شعر معاصر» چهارشنبه (۱۴ اسفندماه) با شعرخوانى شاعران گروه و شاعران مدعو برگزار مى شود. اين برنامه كه به رسم همه ساله در نخستين چهارشنبه هرماه، برگزار مى شد، با توجه به ايام تعطيل و سوگوارى اين ماه، در روز چهارشنبه از ساعت :۳۰ ۱۷ تا ۱۹:۳۰ در كانون فرهنگى تهران برپا خواهد شد. اين برنامه با شعرخوانى ويژه محمود معتقدى و ياد رفتگان اهل قلم، بررسى كتاب هاى شعر منتشرشده، گزارشى از اهالى شعر فارسى در غربت و با يادى از بهرام اردبيلى برگزار مى شود. سيدعلى صالحى، غلامحسين سالمى، سيروس نيرو، صلصال گيلانى، عزيز ترسه، رسول يونان، پونه ندائى، عبدا... صمديان، سعيد آذين، مسعود پاينده، حسين رمضانى، عليشاه مولوى، پوران كاوه، غزل تاجبخش، فرهاد عابدينى، اسدا... امرايى و جمعى از شاعران و نويسندگان ديگر در اين جمع حضور دارند. كانون فرهنگى تهران در خيابان دكتر شريعتى، تقاطع بهار شيراز واقع است.
برپايى همايش «گفتارهاى خانه» در حوزه هاى فلسفه، ادبيات و هنر
آيينه هنر: فرهنگستان هنر و مركز رويدادهاى معمارى ايران اعلام كرد: با هدف گشودن افقى تازه در مطالعات معمارى و فرهنگ ايران، سلسله نشستهايى با حضور صاحبنظران ادبيات، هنر، فلسفه و معمارى ايران را با موضوع «مجموعه گفتارهايى درباره خانه» در مجتمع نقش جهان برگزار مى كند. اين مجموعه نشستها با حضور چهره هاى مطرح معمارى، ادبيات، هنر و فلسفه كشورمان از چهارشنبه ۱۴ اسفند برگزار خواهد كرد. اساتيد و صاحبنظرانى از حوزه هاى مختلف همچون غلامحسين دينانى، رضا داورى اردكانى، مهدى حجت، ايرج كلانترى، نغمه ثمينى، هوشنگ مرادى كرمانى و مهندس شادمهر راستين، « خانه» را در فرهنگ، تمدن و تاريخ ايران، از جنبه ها و ابعاد گوناگون تحليل و بررسى خواهند كرد. اين نشستها تا پنجشنبه ۲۲ اسفند ماه در مجموعه نقش جهان در ضلع جنوب غربى پارك ساعى برپا مى شود.
نشر آثار نظرى در حوزه تئاتر
على اكبر عليزاد؛ مترجم و كارگردان تئاتر، از چاپ آثار نظرى درباره تئاتر، كتاب هاى عملى، متونى كه به نظريه و اجرا پرداختند و نمايشنامه هايى كه با تاكيد بر اجرا نوشته  شده اند، خبر داد. به گزارش خبرگزارى كتاب على اكبر عليزاد در حوزه چاپ و انتشار كتاب هاى تئاتر در دو بخش «تئاتر: نظريه و اجرا» و مجموعه «نمايشنامه هاى بيدگل» مشغول فعاليت است. وى درباره اين دو مجموعه توضيح داد: در مجموعه «تئاتر: نظريه و اجرا» رويكردى به نظريه و اجرا داريم و موقعيت چاپ و انتشار آثارى نظرى درباره تئاتر، كتاب هاى عملى و متونى را كه به نظريه و اجرا پرداختند را فراهم آورده ايم. به گفته عليزاد، در مجموعه دوم «نمايشنامه هاى بيدگل» نيز آثار كلاسيك شامل نمايشنامه هاى يونانى تا اوايل قرن ،۲۰ دوره كلاسيك مدرن، نمايشنامه هاى ايرانى، اروپايى، آمريكايى، آمريكاى لاتين و متونى كه بعد از سال دوهزار نوشته شده اند به چاپ خواهند رسيد؛ در اين مجموعه از آثارى كه تاكيد آن بر اجرا (ساختار اثر) است، حمايت مى شود.
فناورى نانو در خدمت حفظ آثار هنرى جشنواره خليج فارس
آيينه هنر: نخستين بار در ايران در جشنواره مجسمه هاى شنى «خليج فارس- صلح و دوستى ملل» از فناورى نانو براى ماندگارى آثار خلق شده استفاده مى شود. استفاده از فناورى نانو مى تواند باعث استقامت آثار شنى حتى در ارتفاع چهار متر شود، در حالى كه در رويدادهاى مشابه، آثار شنى از آن جهت كه در ابعاد بيش از يك متر ماندگار نيستند، از بين مى روند. جشنواره مجسمه هاى شنى «خليج فارس- صلح و دوستى ملل» از ۲۵ اسفند همزمان با هفته وحدت، روز جهانى صلح و سالروز بمباران شيميايى حلبچه در گناوه آغاز مى شود و تا ۱۰ فروردين ادامه دارد. برپايى غرفه صنايع دستى ۳۰ استان و جشنواره محصولات غذايى و غذاهاى سنتى و اجراى گروه هاى موسيقى از ديگر برنامه هاى اين جشنواره است.
معرفى برگزيدگان جايزه ادبى طهران در ۲۰ اسفند
آيينه هنر: برگزيدگان آخرين جايزه ادبى طهران در سال ،۸۷ روز بيستم اسفندماه معرفى مى شوند. دبير جايزه ادبى طهران با اشاره به استقبال فراوان نويسندگان و شاعران جوان گفت: «به دليل حجم بالاى اشعار و داستان هاى ارسالى، زمان داورى اين آثار طولانى تر شده است و اسامى برگزيدگان نهايى اين جايزه روز سه شنبه (۲۰ اسفندماه) اعلام خواهد شد.» عباس محمدى در ادامه گفت: «از ويژگى هاى مثبت آخرين جايزه ادبى سال ،۸۷ حضور نويسندگان گروه سنى كودك و نوجوان است كه آثارى را به دبيرخانه اين جايزه ارسال كرده اند. در عين حال كه در اين دوره نيز مانند ماه گذشته، كشتار مردم بى گناه غزه از درون مايه هاى اصلى جايزه ادبى طهران بوده است.» جايزه ادبى طهران هر ماه در دو بخش شعر و داستان از سوى حوزه هنرى استان تهران برگزار مى شود.