سال ۲۰۰۹ در حالى آغاز شد كه نقاط ناآرام جهان شاهد آن بودند كه وضعيتشان به طور جدى رو به وخامت گذاشت. رژيم صهيونيستى در نوار غزه عليه حماس جنگ به راه انداخت كه نتيجه آن تلفات زياد غير نظامى بود؛ در ديگر مناطق نيز جنگجويان در ميدان كارزار همچنان به جنگ مشغولند اما كمتر توجه رسانه هاى جهان را به خود جلب كرده اند.
سومالى
اتيوپى در ۲۵ فوريه نيروهاى خود را از سومالى خارج كرد. روز پس از آن ۲۶ فوريه، شبه نظاميان گروه افراطى الشباب، «بايدوآ» دومين شهر مهم اين كشور پس از پايتخت را تصرف كردند و اين آخرين نقطه اى بود كه مقامات اين كشور شاخ آفريقا بر آن كنترل داشتند. اين شهر مقر پارلمان بود كه سپس به جيبوتى، كشور همسايه سومالى، انتقال يافت. درگيرى بر سر حاكميت بايدوآ كوتاه بود و شبه نظاميان قبيله اى محلى فرار را بر قرار ترجيح دادند. به گزارش ايسنا يك ماه پيش از اين در ۲۹ دسامبر سال پيش (۲۰۰۸)، عبدالله يوسف احمد، رئيس جمهور كه چهار سال در قدرت بود، به دليل اختلاف با نور حسن حسين، نخست وزير، استعفا كرد. سپس پارلمان براى رايزنى در آن سوى مرزهاى سومالى تشكيل جلسه داد. اتيوپى به اين نتيجه رسيد كه دليلى براى نگه داشتن نيروهاى خود در كشور همسايه اش ندارد و پس از دو سال حضور در اين كشور نيروهاى خود را خارج كرد. هم اكنون سه گردان صلح بانان اتحاديه آفريقا متشكل از ۳ تا ۴ هزار سرباز در خاك سومالى حضور دارند. سربازان اين گردان ها تماما از اوگاندا و بروندى هستند كه وظيفه دخالت در چيزى را ندارند كه همين افراطيان را بر آن داشت تا خلا قدرت را پر كنند. دولت انتقالى سومالى در اكتبر سال گذشته به اميد ايجاد دولت اتحاد ملى با اسلام گرايان ميانه رو به توافق رسيد. ميانه رو ها خواستار خروج هيات نظامى اتيوپى از كشورشان شدند. غير نظاميان معتقدند اتيوپيايى ها، نيروهاى اشغالگر هستند. فعالان بين المللى حقوق بشر نظاميان اتيوپيايى را به زور و قتل عام جمعيت محلى سومالى متهم كرده اند. بعد ها دولت انتقالى و اپوزيسيون «اتحاد به خاطر آزادى دوباره سومالى» در مورد تقسيم اختيارات به توافق رسيدند. سپس كرسى هاى پارلمان در همين ارتباط از ۲۷۵ كرسى به ۵۵۰ كرسى افزايش يافت. در انتخابات، اسلام گرايان ميانه روى اپوزيسيون ۲۰۰ كرسى به دست آورده و ۷۵ كرسى نيز به سازمان هاى مختلف مدنى اختصاص يافت. پارلمان جديد در جيبوتى سپس در ۳۱ ژانويه رئيس جمهور جديد را انتخاب كرد. شيخ شريف شيخ احمد ۴۲ ساله از رهبران اپوزيسيون كه پيش تر يكى از رهبران اتحاديه دادگاه هاى اسلامى بود و با نيروهاى اتيوپى مى جنگيد، هم اكنون براى پست نخست وزيرى دولت موقت پسر رئيس جمهور ترور شده سابق اين كشور را در نظر گرفته است. رئيس جمهور منتخب سومالى در وهله اول وعده داد يك دولت اتحاد ملى ايجاد خواهد كرد. او خواستار روابط دوستانه با تمام كشورهاى همسايه شده و از نيروهاى مسلح ضد دولتى خواست تا خشونت را متوقف كنند، زيرا ديگر دولت قديمى وجود ندارد. شيخ احمد همچنين به افراد جوان گروه هاى سياسى مختلف پيشنهاد داده است وارد ارتش و پليس شوند. وى براى اين كار به آن ها وعده داده تا به طور منظم دست  مزد دهد و تحصيلات خود را ادامه دهند. عربستان سعودى، كويت و چندين كشور اسلامى اهدا كننده ديگر اشاره كرده اند كه رئيس جمهور جديد اين كشور آفريقايى مى تواند بر روى كمك مالى آن ها حساب باز كند. اتحاديه دادگاه هاى اسلامى مستقردر اريتره، همسايه سومالى كه دولت موقت پيشين با آن مى جنگيد، از انتخاب رئيس جمهور جديد استقبال كرد. اما الشباب كه يك فرقه تروريستى جدا شده از اتحاديه دادگاه هاى اسلامى است، انتخاب شيخ احمد را محكوم كرده و عليه وى اعلام جنگ كرده است. الشباب يك دارايى جدى دارد و آن اين كه جنگجويان آن در اردوگاه هاى نظامى به خوبى آموزش ديده اند و هر ماه ۲۰۰ دلار دست مزد مى گيرند. اين گروه داراى مشكل تسليحات و يا منابع مالى نيست. به همين دليل اين خطر كه سومالى به افغانستان در دوران حكومت طالبان تبديل گردد، زياد است. افزون بر اين، دفاتر ويژه يك سرى از كشور ها به رابطه نزديك الشباب با القاعده نيز اشاره كرده اند.
پاكستان
عمليات ضد تروريستى ائتلاف كشورهاى غربى در افغانستان بيشتر در پاكستان، همسايه افغانستان، به ويژه در استان هاى وزيرستان جنوبى و شمالى نياز است. در سال ۲۰۰۸ اپوزيسيون ضد دولت كابل، به ويژه طالبان، با كنترل مناطق بيشترى فعاليت خود را در خاك افغانستان افزايش داد. سپس پل مهمى از سوى شبه نظاميان تخريب شد كه نقطه انتقال استراتژيك به افغانستان بود. هم اكنون ستون هاى كاميون هاى نظامى مجبورند راه دراز ترى را طى كنند. كار بازسازى پل نيز آغاز شده است. طالبان ترانزيت محموله هاى نظامى را از طريق گذرگاه خيبر تقريبا فلج كرده است. اين امر آمريكا و سازمان پيمان آتلانتيك شمالى (ناتو) را مجبور كرده است در جستجوى راه هاى جديد ترانزيت باشند و به همين خاطر آن ها به درخواست از روسيه روى آوردند. از سوى ديگر، هواپيماى بدون سرنشين آمريكا به طور مرتب براى كشتن رهبران طالبان و القاعده به خاك پاكستان حمله مى كنند. اين امر باعث اعتراض شديد اسلام آباد شده است؛ اما به نظر مى رسد كه بر اساس يك توافق محرمانه ميان آمريكا و پاكستان، آمريكايى ها مى توانند به اين حملات هوايى خود ادامه دهند. باراك اوباما رئيس جمهور جديد آمريكا، نيز از ادامه عمليات هوايى در پاكستان حمايت كرده است. نيروهاى دولتى پاكستان از سال ۲۰۰۷ تاكنون در استان سوات واقع در شمال غربى اين كشور در حال انجام عمليات عليه شبه نظاميان هستند. اين منطقه پيش تر براى توريست ها يك منطقه پرطرفدار بود ولى هم اكنون به منطقه اقدامات سخت و سهمگين نظامى تبديل شده است. وضعيت اين منطقه در سال هاى اخير بسيار وخيم  شده است. شبه نظاميان نزديك به طالبان تلاش مى كنند تا در اين استان يك حكومت اسلامى ايجاد كنند كه بر اساس قوانين بنياد گرايى ايجاد شده باشد. افراطيان در سال جارى چندين مدرسه را منفجر كرده و يك سرى از ساكنان محلى را به دليل نقض قوانين شريعت كشته اند. براى نمونه، زنان از رفتن به هر مكان اجتماعى از جمله مغازه ها منع شده اند. زيبا ساختن خود، گوش دادن به موسيقى و هر گونه تحصيلات عاليه منع شده است. ظرف ۱۹ ماه گذشته بيش از ۱۵۰۰ غير نظامى در نتيجه حملات افراطيان جان باخته اند. همچنين مقامات دولتى، آموزگاران، مظنونان به ارتباط با دفاتر ويژه و در كل ناقضان قوانين شريعت، براى نمونه رانندگان اتوبوس كه موسيقى پخش مى كنند، كشته مى شوند. ارتش نيز از سال ۲۰۰۲ هنگامى كه اين كشور به جنگ ضد تروريستى آمريكا پيوست ۵۰۰ سرباز خود را از دست داده است. فرماندهى نيروهاى آمريكا در افغانستان قصد دارد در مبارزه با طالبان به پيروزى دست يابد. به زودى نيروهاى كمكى آمريكا در افغانستان مستقر خواهند شد. اما شركاى واشنگتن در اين ائتلاف قصد ندارند بر شمار نيروهاى خود افزوده و يا اين حضور خود را در جنگ افغانستان گسترش دهند. البته پيروزى اصلى تنها زمانى رخ خواهد داد كه پايگاه هاى شبه نظاميان در پاكستان منهدم شود؛ اما نيروهاى دولتى پاكستان هم اكنون نمى توانند اين مناطق را تحت كنترل خود در آورند. در همين حال كارشناسان مواد مخدر تاييد كرده اند كه كاشت بذر خشخاش كاهش يافته است. زمين داران محلى نيز علاوه بر كاشت خشخاش به توليد گندم روى آورده اند. توضيح آن نيز ساده است: سر به  آسمان كشيدن قيمت هاى جهانى مواد غذايى و نبود بذر در پاكستان به كمبود آرد در افغانستان و افزايش چندين باره قيمت نان منجر شد. در نتيجه  كشاورزان افغان مجبور شدند سريعا به كار پيشين بازگردند و ديگر به توليد مواد خام براى تهيه هروئين روى نياورند.

يكى از كارشناسان علوم سياسى آلمان معتقد است كه روسيه و ناتو در يك كشتى نشسته اند و سود و ضرر دو طرف مشترك است. يوهانس وارويك كه يكى از محققان علوم سياسى از دانشگاه «كيل» است، در مصاحبه با راديو آ لمان اظهار كرد: ازسرگيرى دوباره روابط ناتو و روسيه بعد از جنگ گرجستان، شرايط از بين رفتن دوران يخى روابط طرفين را فراهم مى كند اما تحقق اين امر پيش از هر چيز نيازمند زمينه  سازى هاى سياسى است. اين محقق علوم سياسى در بخش ابتدايى مصاحبه خود با اشاره به استراتژى جديد واشنگتن در قبال روسيه گفت: من معتقدم كه مساله دفاع ضد موشكى همچنان يكى از اولويت هاى اول دولت آمريكاست و اين اولويت با تغيير دولت در آمريكا نيز تغييرى نكرده است. در مسائل مختلف و از جمله اين مساله كه از مسائل مورد اختلاف روسيه و آمريكاست، ديپلماسى نقش بسيار قوى تر و برجسته  ترى بازى مى كند و دولت آمريكا نيز اكنون با بازى هاى ديپلماتيك خود تلاش مى كند كه روسيه را به طور جدى ترى در مسائل بين المللى وارد كند. وارويك گفت: من فكر نمى كنم كه اين تلاش دولت آمريكا به معناى صرف نظر اين كشور از برنامه دفاع ضد موشكى اش باشد. شراكت روسيه در مسائل مختلف بين المللى نيز تنها در صورتى ميسر است كه روابط طرفين بى توجه به جنگ گرجستان و تاثيرهاى اين جنگ شكل بگيرد. اين محقق علوم سياسى دانشگاه «كيل» در ادامه اظهار كرد: در زمان جرج بوش رئيس جمهور پيشين آمريكا نيز بسيار تلاش شد كه روسيه در برنامه دفاع ضد موشكى آمريكا حضور و نقش داشته باشد، در شرايط فعلى نيز اين تلاش ها بار ديگر انجام خواهد شد، چرا كه اين مساله با موارد و مسائل ديگر نيز در ارتباط است. اين محقق علوم سياسى گفت: در مسائلى همچون سلاح هاى هسته اى استراتژيك و محدوديت سلاح هاى متعارف نيز وجود روسيه ضرورى است. اكنون بايد اين موضوعات را دسته بندى كرد و با روسيه در مورد آنها به بحث و تبادل نظر پرداخت. در اين صورت مى توان گفت كه به سياست واقعى و درست بازگشت كرده ايم، علاوه بر اين بايد جنگ گرجستان را فراموش كرد. وارويك با توجه به حمله روسيه به خاك گرجستان اظهار كرد: اين حمله به معناى زنگ خطرى است كه نه تنها در ليتوانى بلكه در كشورهاى ديگرى چون لهستان و ديگر كشورهاى اروپاى شرقى نيز اثراتى بر جاى گذاشت. اين كشورها به روسيه به ديده نگرانى مى نگرند و تلاش مى كنند ناتو را به ياد تهديدهاى احتمالى از جانب روسيه بياندازند و اين واقعيت را يادآورى كنند كه احتمال دارد روسيه بار ديگر نيز اقدام به چنين تهاجماتى نمايد. اما ناتو نيز تاكنون از ارزيابى واحد و يكسان در مورد اين بحران ناتوان مانده است. وارويك همچنين گفت: در مورد مساله عضويت گرجستان و اوكراين در ناتو نيز در بازه زمانى بلند مدت بايد درمورد آن تصميم گيرى شود. اكنون بايد صبر كنيم و ببينيم چگونه مى توان به اين امر در سايه بهبود روابط با روسيه دست يافت. اين به آن معناست كه چگونه مى توان روابط روسيه و ناتو را به گونه اى شكل داد و پيش برد كه در سايه اين روابط اوكراين و گرجستان نيز به عضويت ناتو درآيند. تنها در اين صورت مى توانيم به فكر گسترش ناتو باشيم.البته اين مساله مربوط به آينده است و كمتر در دستور جلسه ناتو مطرح مى شود. اين محقق علوم سياسى دانشگاه «كيل» در ادامه با اشاره به ضرورت مذاكره ناتو و روسيه به دليل منافع مشترك اين دو گفت: ليست بسيار بزرگى از موضوعات بين المللى وجود دارد كه بايد در مورد آنها بين روسيه و ناتو مذاكره صورت گيرد. اين مسائل بين المللى از قرارداد كاهش سلاح هاى كشتار جمعى گرفته تا مساله مبارزه با تروريسم، كنترل سلاح هاى متعارف و مبارزه با دزدان دريايى سومالى را تشكيل مى دهند. البته منافع مشترك روسيه و ناتو هم با منافع مشترك روسيه و غرب تفاوت زيادى ندارد. تا زمانى كه روسيه و ناتو سرنشينان يك كشتى هستند، منافع و آسيب هاى وارده به دو طرف يكسان است. علاوه بر اين مى توان اميدوار بود كه سياست روسيه به گونه اى سودمند و مفيدتر در مقايسه با ماه هاى گذشته ادامه يابد. در اين صورت فرصت هايى فراهم خواهد شد كه مى تواند زمينه  ساز پايان روابط سرد طرفين باشد و در اين صورت مشكلات امنيتى بين المللى راحت تر از زمانى كه اين دو در مقابل يكديگر قرار گيرند، حل خواهد شد. وى با اشاره به برخى تغييرات در روابط آمريكا و روسيه و اينكه اين تغييرات بايد از سوى چه كسى شروع شود، گفت: معتقدم كه تغيير موضع روسيه در مورد اين مسائل در بسيارى موارد باعث ياس و نااميدى شده است چرا كه تغييرات روسيه در اين موارد بسيار كم بوده است. من فكر مى كنم كه كليد تغييرات در اقدامات عملى روسيه نهفته است. من معتقدم كه تنها يك روسيه دموكراتيك مى تواند در بلند مدت شريكى محق باشد و اين مساله نيز به حركت و مسير آتى روسيه بستگى دارد. به گزارش ايسنا، وارويك در بخش پايانى مصاحبه خود با اشاره به افغانستان و نيروهاى خارجى اين كشور گفت: نيروهاى خارجى در افغانستان بايد تقويت شوند و از اين رو شركاى خارجى آمريكا بايد منتظر فشارهاى آمريكا نيز باشند. در دوران اوباما در اين مورد سخت گيرى بيشترى نسبت به دولت بوش خواهد شد. اما من مطمئنم كه آمريكا به غير از برخى از متحدان نزديك خود همچون انگليس، نروژ و هلند درخواست نيروهاى بيشتر را مطرح نخواهد كرد. مساله اصلى نيز كه در حال حاضر مطرح است تقويت تلاش بازسازى در بخش هاى دولتى است.